Stroopwafels – czym są holenderskie wafle z karmelem, skąd pochodzą i jak je jeść

Stroopwafels to dwa cienkie wafle sklejone lepkim syropem karmelowym, wymyślone w Goudzie na początku XIX wieku. Holendrzy jedzą je głównie do kawy i herbaty, a najlepiej smakują lekko ogrzane parą znad kubka. Kupisz je w każdym supermarkecie, w piekarniach i na targach, a oryginalne wafle z Goudy są droższe od produktów z dyskontu.

Poniżej wyjaśniam, z czego się je robi, jak powstały, jak je podawać i jak wybrać dobre opakowanie w sklepie.

Czym są stroopwafels?

Stroopwafel to okrągłe, chrupiące ciastko złożone z dwóch cienkich wafli i warstwy syropu karmelowego pośrodku. Nazwa składa się z dwóch słów: stroop oznacza syrop, a wafel to wafel. Ciasto ma wzór kratki, a syrop robi się z brązowego cukru i masła, często z dodatkiem cynamonu albo wanilii.

Tradycyjne stroopwafels są kruche na brzegach i lepkie w środku. Dostępne są w kilku rozmiarach, od dużych, sprzedawanych pojedynczo na targach, po małe, pakowane w torebki. Mniejsze wersje podaje się w kawiarniach do kawy, a większe kupuje się jako przekąskę.

Skąd pochodzą stroopwafels i kto je wymyślił?

Stroopwafels pochodzą z Goudy i powstały około 1800 roku jako tanie ciastko z resztek z piekarni. Pierwotnie sklejano dwa ciastka syropem, a dopiero później zaczęto piec ciasto w waflownicy, wycinać okrągłe placki i smarować je syropem. Ciastka sprzedawano przy tylnych drzwiach piekarni, a kupowali je ludzie, których nie stać było na droższe wypieki.

Opowieści o pierwszym piekarzu różnią się szczegółami. Według jednej z nich był to Gerard Kamphuisen, który próbował upiec cienki wafel z resztek ciasta i okruchów, ale wyszła z tego kruszyna. Dodał więc syrop i melasę, żeby skleić kawałki. Starsza wersja wpisu na GłosPolski.nl podawała rok 1784, ale źródła, które sprawdziłem, wskazują raczej na początek XIX wieku, więc ta data wymaga ostrożności.

W Goudzie stroopwafels szybko stały się lokalną specjalnością. Do 1870 roku robiło je około 100 piekarzy. Około 1960 roku w mieście działało ok. 40 piekarni wafli, dziś jest ich znacznie mniej. Gouda obchodzi też własny Dzień Stroopwafla w ostatnią sobotę czerwca, a wypiek wpisano na holenderską listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Wiele osób zna Goudę wyłącznie z sera. Jeśli planujesz tam wycieczkę, smak stroopwafla z lokalnej piekarni warto porównać z tym z supermarketu. Różnica jest wyraźna, bo świeży wafel z piekarni jest miękki i ciepły.

Jak się je stroopwafels i dlaczego kładzie się je na kubku?

Stroopwafel kładzie się na kubku z gorącą kawą lub herbatą na kilka minut, żeby para zmiękczyła wafel i rozpuściła karmel. Po tym czasie ciastko jest ciepłe, lepkie i aromatyczne. Kubek musi mieć średnicę mniejszą od wafla, inaczej ciastko wpadnie do środka.

Nie ma jednej obowiązującej metody. Możesz zjeść stroopwafel na zimno, wtedy wafle zostają chrupiące, a syrop jest gęsty. Możesz też podgrzać go krótko w mikrofali, kilka sekund wystarczy, żeby karmel zmiękł. Przy dłuższym podgrzewaniu syrop wypływa na brzeg i robi się twardy po wystygnięciu.

W holenderskich kawiarniach stroopwafel często leży na spodku obok kawy, więc dostajesz go gratis albo w cenie napoju. To zwyczaj, który warto znać, zanim usiądziesz w lokalu i zastanowisz się, skąd na stoliku wzięło się ciastko.

Jak powstają stroopwafels i czy da się je zrobić w domu?

Stroopwafels piecze się w waflownicy z ciasta drożdżowego, które po upieczeniu przekrawa się na dwie cienkie warstwy i skleja syropem. Ciasto robi się z mąki, masła, cukru, drożdży, mleka i jajek. Syrop gotuje się z brązowego cukru, masła i cynamonu, a potem smaruje się nim jeszcze ciepłe wafle.

W domu potrzebujesz waflownicy o płytkim wzorze i dobrej wprawy, bo ciasto musi być cienkie. Trudność polega na przekrojeniu upieczonego placka tak, żeby wafle się nie połamały, i na smarowaniu syropem, zanim ostygną. Jeśli nie masz waflownicy, rozsądniej kupić gotowe wafle.

Rzemieślnicze piekarnie w Goudzie nadal robią je ręcznie i prowadzą warsztaty dla odwiedzających. To dobra okazja, żeby zobaczyć, jak powstaje ciastko, które w sklepie wydaje się zwykłą przekąską.

Jakie są odmiany stroopwafels?

Najpopularniejsze są wersje klasyczne z karmelem, z cynamonem i z wanilią, a obok nich sprzedaje się odmiany czekoladowe. Producenci eksperymentują ze smakami, więc w sklepach znajdziesz też wafle z solonym karmelem, orzechami albo polewą czekoladową. Różnice dotyczą głównie nadzienia i polewy, a nie samego wafla.

Poza Holandią powstają produkty inspirowane stroopwafelem. W Polsce znane są toffinek z nadzieniem karmelowym lub czekoladowym, sprzedawane m.in. w dyskontach. W Nowym Jorku powstała wersja dutch moon cookies, w połowie pokryta czekoladą. Są to wyroby podobne, ale nie identyczne z oryginałem.

Stroopwafels produkuje się też w Maroku, Niemczech, RPA i USA, więc opakowanie z napisem w języku niderlandzkim nie musi oznaczać, że wafel pochodzi z Holandii. Sprawdź kraj pochodzenia na etykiecie, jeśli zależy ci na oryginale.

Gdzie kupić stroopwafels w Holandii i w Polsce?

W Holandii kupisz je w supermarketach, sklepach ze słodyczami, piekarniach i cukierniach, a w Polsce w wielu sieciach marketów i dyskontów. Różnią się ceną i jakością, więc zanim kupisz większą ilość, wypróbuj jedno opakowanie.

W Holandii najłatwiej zacząć od sieci supermarketów. Przegląd największych holenderskich sieci sklepów spożywczych pomaga zdecydować, gdzie kupować na co dzień. Jeśli interesuje cię porównanie cen, sprawdź poradnik o kosztach zakupów spożywczych.

Poniższa tabela porównuje typowe miejsca zakupu. Nie podaję cen, bo zmieniają się w zależności od sklepu i promocji.

Tabela. Gdzie kupić stroopwafels. Dane orientacyjne, bez cen.

Z czym podawać stroopwafels poza kawą i herbatą?

Stroopwafels pasują do każdego gorącego napoju, bo para zmiękcza wafel i uwalnia aromat karmelu. Oprócz kawy i herbaty Holendrzy kładą je na kubku z gorącą czekoladą. Wersja z cynamonem dobrze komponuje się z czarną kawą, a wanilia z herbatą z mlekiem.

Możesz też użyć ich jako dodatku do deserów. Pokruszone wafle posypuje się na lody albo jogurt, a całe ciastko służy jako chrupiąca podkładka pod kulkę lodów. Przy takim użyciu wybierz wafle w mniejszym rozmiarze, bo łatwiej je dzielić.

Pamiętaj, że stroopwafels są bardzo słodkie. Do kubka z mocną, gorzką kawą pasują lepiej niż do słodzonych napojów, bo wtedy smak karmelu nie jest przytłaczający.

Czym stroopwafels różnią się od zwykłych wafli?

Stroopwafel to dwa cienkie wafle z drożdżowego ciasta sklejone syropem, a zwykły wafel to jedna gruba warstwa z kremem lub bez. Dzięki syropowi środek jest lepki i miękki, a brzegi chrupiące. W zwykłych waflach nadzienie jest kremowe i zwykle nie zmienia konsystencji po podgrzaniu.

Różni je też sposób jedzenia. Zwykły wafel jemy bez dodatków, a stroopwafel najlepiej smakuje po podgrzaniu nad kubkiem. To zwyczaj, który odróżnia go od polskich wafli i sprawia, że dla wielu osób jest to osobna kategoria słodyczy.

Jak wybrać dobre stroopwafels?

Dobre stroopwafels mają jasnobrązowy, równomiernie upieczony wafel i syrop, który nie wycieka z krawędzi. Sprawdź skład na opakowaniu i zwróć uwagę, czy producent używa masła, czy tłuszczów roślinnych. Różnica wpływa na smak, ale też na cenę.

• Skład – im krótsza lista składników, tym zwykle bliżej oryginału. Szukaj masła, mąki, cukru i syropu.
• Data przydatności – wafle w otwartym lub nieszczelnym opakowaniu szybko tracą chrupkość.
• Kraj pochodzenia – oznaczenie na opakowaniu pokazuje, gdzie ciastko zostało wyprodukowane.
• Rozmiar – większe wafle lepiej nadają się do kawy, mniejsze do przekąski.

Jak przechowywać stroopwafels, żeby nie stwardniały?

Najlepiej trzymać je w szczelnym pojemniku w suchym miejscu, z dala od grzejnika. Wilgoć powoduje, że wafle miękną, a ciepło sprawia, że syrop wycieka i skleja ciastka ze sobą.

Jeśli wafle stwardniały, możesz je ogrzać nad kubkiem z gorącą kawą, tak jak robią to Holendrzy.

Czy stroopwafels są zdrowe?

Nie. To słodycz z dużą ilością cukru i masła, więc traktuj ją jako dodatek do kawy, a nie jako zamiennik posiłku. Jeśli pilnujesz cukru, zjedz jeden mały wafel zamiast całego opakowania. Osoby z cukrzycą powinny skonsultować się z lekarzem, zanim włączą takie produkty do jadłospisu.

Czy stroopwafels nadają się na prezent z Holandii?

Tak, to jeden z najczęściej wybieranych prezentów, bo dobrze znosi transport i jest tani. Wystarczy szczelne opakowanie, żeby wafle się nie połamały. Kupuj je z kilkutygodniowym zapasem daty ważności, jeśli wysyłasz paczkę do Polski.

Jeśli planujesz urządzić przyjęcie i potrzebujesz większej ilości, sprawdź ogłoszenia z kategorii cateringu i jedzenia na wynos. Do pełnego zestawu holenderskich smaków zajrzyj też do tekstu o holenderskich słodyczach oraz kuchni holenderskiej, gdzie opisujemy inne przysmaki.

Z podobnym zwyczajem jedzenia słodkiego na śniadanie spotkasz się przy hagelslag, czyli czekoladowych posypkach na chlebie. A jeśli po stroopwafelku masz ochotę na spacer, wybierz się nad morze do Scheveningen.

FAQ

Źródła

• Stichting Immaterieel Erfgoed Nederland, „Siroopwafels bakken” (rzemiosło, Gouda): https://www.immaterieelerfgoed.nl/en/page/688/baking-syrup-waffles
• Tasting Table, „Gouda's Famous Stroopwafel Was Created From Bakery Leftovers”: https://www.tastingtable.com/1148439/goudas-famous-stroopwafel-was-created-from-bakery-leftovers
• GłosPolski.nl, „Stroopwafels, czyli holenderskie ciastka z karmelem” (poprzednia wersja wpisu, 26 listopada 2025)