Kultura

Nijmegen – najstarsze miasto Holandii, którego nie znają Polacy

Q: Czy Nijmegen jest naprawdę najstarszym miastem Holandii?

Nijmegen oficjalnie używa tego tytułu i opiera go na rzymskiej historii oraz prawach nadanych około 104 roku. Maastricht ma jednak konkurencyjny argument dotyczący ciągłości osadnictwa, więc odpowiedź zależy od przyjętej definicji.

Q: Co zobaczyć w Nijmegen w jeden dzień?

Na pierwszy raz wystarczą Valkhof Museum, Valkhofpark, Stevenskerk, Grote Markt oraz spacer Waalkade–Waalbrug. Wszystkie te miejsca da się połączyć pieszo bez pośpiechu.

Q: Czy Valkhof Museum w Nijmegen jest już otwarte?

Tak. Odnowione Valkhof Museum przy Kelfkensbos 59 otwarto 6 czerwca 2026 roku. W październiku działa od wtorku do piątku 11.00–17.00 oraz w weekendy 10.00–18.00.

Q: Ile jedzie się z Amsterdamu do Nijmegen?

Bezpośredni pociąg jedzie około 81–82 minut. NS podaje wiele połączeń dziennie, więc na jednodniowy wyjazd nie trzeba planować noclegu.

Q: Czy Nijmegen nadaje się na wycieczkę rowerową?

Tak, szczególnie jeśli chcesz połączyć centrum z Waalkade, Lent, Berg en Dal albo Groesbeek. Teren jest miejscami bardziej pagórkowaty niż w zachodniej Holandii.

Q: Czy warto łączyć Nijmegen z Arnhem?

Tak. Miasta leżą blisko siebie i dobrze łączą rzymską historię Nijmegen z historią Market Garden w Arnhem. Przy dwóch dniach można poświęcić po jednym dniu na każde miasto.

Redakcja

2 października 2026

Nijmegen – najstarsze miasto Holandii, którego nie znają Polacy

Nijmegen ma mocne podstawy, by nazywać się najstarszym miastem Holandii: rzymska osada rozwinęła się tu około dwóch tysięcy lat temu, a cesarz Trajan nadał miejscowości prawa targowe około 104 roku. Dziś po tej historii zostały nie tylko muzealne gabloty, ale też układ wzgórz nad Waalą, Valkhof, fragmenty rzymskiej przeszłości i nazwa wywodzona od Noviomagus.

Dla polskiego turysty Nijmegen bywa zaskoczeniem. Nie ma rozpoznawalności Amsterdamu ani pocztówkowej sławy Giethoorn, za to w jeden dzień da się tu połączyć rzymską historię, gotycki kościół, nadrzeczny spacer, nowoczesne muzeum i wieczór w studenckim centrum. Jeśli mieszkasz we wschodniej Holandii, to jeden z tych kierunków, które nie wymagają planowania całego weekendu.

Czy Nijmegen naprawdę jest najstarszym miastem Holandii?

Tak określa je samo Nijmegen i oficjalna organizacja turystyczna regionu, ale spór z Maastricht nie znika. Nijmegen opiera swój tytuł na rzymskiej osadzie Ulpia Noviomagus i nadaniu praw targowych przez cesarza Trajana około 104 roku. Znaleziona w mieście rzymska kolumna z początku I wieku była jednym z ważnych argumentów za uznaniem tego pierwszeństwa.

Maastricht ma inny argument: ciągłość osadnictwa sięgającą czasów rzymskich. Dlatego wiele źródeł opisuje je jako najstarsze stale zamieszkane miasto kraju. Jeśli chcesz zobaczyć, skąd bierze się ta konkurencja, zajrzyj do naszego przewodnika po Maastricht i jego roszczeniu do tytułu najstarszego miasta Holandii. W praktyce oba miasta opowiadają inny fragment rzymskiej historii Niderlandów.

Najuczciwiej potraktować więc „najstarsze miasto” jako tytuł zależny od definicji. Nijmegen ma bardzo mocne podstawy, jeśli punktem odniesienia są prawa miejskie i rzymska organizacja miasta; Maastricht – jeśli patrzymy na ciągłość zamieszkania.

Rzymski Nijmegen: ślady Noviomagus są rozsiane po mieście

Rzymianie nie są w Nijmegen dekoracją do folderu turystycznego. W czasach rzymskich działały tu co najmniej dwie świątynie, łaźnia i amfiteatr mieszczący według lokalnych materiałów co najmniej 10 tysięcy osób. Nazwa Noviomagus znaczyła „nowy targ”, a jej kolejne formy językowe doprowadziły do dzisiejszego „Nijmegen”.

Najlepszym miejscem na uporządkowanie tej historii jest odnowione Valkhof Museum przy Kelfkensbos 59. Muzeum ponownie otwarto 6 czerwca 2026 roku po dużym remoncie. Wróciła tam kolekcja archeologiczna, w tym rzymskie przedmioty znalezione w Nijmegen i regionie. W październiku 2026 muzeum działa od wtorku do piątku w godz. 11.00–17.00 oraz w weekendy 10.00–18.00.

Jeśli rzymska historia interesuje cię bardziej niż same gabloty, przejdź przez Valkhofpark i okolice Kelfkensbos. W pobliżu znajdowano ważne zabytki archeologiczne, a sam płaskowyż był strategicznym punktem jeszcze długo po odejściu Rzymian. Później z miejscem związał się również Karol Wielki.

Nijmegen pieszo: trasa od Valkhofu do Waalbrug bez gonienia atrakcji

Nijmegen najlepiej działa na piechotę, bo najciekawsza część miasta jest zwarta. Zamiast odhaczać kilkanaście punktów, można zrobić prostą pętlę: Valkhof Museum, Valkhofpark, Stevenskerk, Grote Markt, Waalkade i Waalbrug. Taki spacer daje zarówno historię, jak i normalne życie miasta.

Przystanek	Co zobaczysz	Ile czasu zaplanować
Valkhof Museum	Rzymska archeologia, sztuka i historia regionu	1–1,5 godz.
Valkhofpark	Ruiny kaplicy, widok na Waalę i historyczny płaskowyż	20–30 min
Stevenskerk	Gotyckie wnętrze i jeden z symboli miasta	30–45 min
Grote Markt	Kamienice, kawiarnie i centrum starego miasta	30 min
Waalkade i Waalbrug	Nabrzeże, panorama rzeki i most z 1936 r.	45–60 min

Prosta trasa na pierwszy dzień w Nijmegen. Czasy są orientacyjne i nie obejmują posiłku ani dłuższych postojów.

Stevenskerk jest w październiku 2026 zwykle otwarta od 10.00 do 17.00, ale kalendarz ma pojedyncze dni i godziny wyjątkowe. Przed wyjazdem sprawdź konkretną datę. Jeśli lubisz porównywać stare holenderskie miasta, podobny rytm zwiedzania – centrum, kościół, woda i muzea – znajdziesz w przewodniku po najciekawszych miejscach Utrechtu.

W Nijmegen historia urywa się nagle przy II wojnie światowej

Miasto mocno ucierpiało w 1944 roku i ten rozdział widać podczas spaceru równie wyraźnie jak średniowiecze. 22 lutego 1944 roku Nijmegen zostało omyłkowo zbombardowane przez lotnictwo alianckie. Kilka miesięcy później okolice miasta stały się jednym z kluczowych odcinków operacji Market Garden.

Mosty na Waal były potrzebne aliantom, zanim mogli ruszyć dalej w stronę Arnhem. Jeśli chcesz połączyć oba miasta w jeden weekend historyczny, przeczytaj nasz tekst o operacji Market Garden i Moście pod Arnhem. Arnhem leży blisko, więc taki układ ma więcej sensu niż osobne wypady z zachodniej Holandii.

Nijmegen nie żyje jak skansen: studenci, tarasy i muZIEum

Najstarsze miasto Holandii ma zaskakująco młody rytm. Duża liczba studentów sprawia, że centrum wieczorem nie zamiera po zamknięciu muzeów. Na ulicach wokół Grote Markt, Plein 1944 i Molenstraat łatwo przejść od zwiedzania do zwykłej kawy, piwa albo kolacji bez zmiany dzielnicy.

Dobrym kontrastem dla historii jest muZIEum przy Ziekerstraat 6B. Po przebudowie muzeum ponownie otwarto w lutym 2026 roku. Jego wystawy i „ekspedycje w ciemności” dotyczą widzenia, niewidzenia i sposobu, w jaki odbieramy świat innymi zmysłami. Muzeum jest obecnie otwarte codziennie od 9.30 do 17.00.

Jeśli po całym dniu wolisz polskie jedzenie albo chcesz sprawdzić, gdzie w większych miastach działają polskie lokale, mamy osobny przegląd polskich restauracji w Holandii. W samym Nijmegen wybór polskiej gastronomii jest skromniejszy niż w Hadze, Rotterdamie czy Brabancji.

Rower i okolice Nijmegen: miasto kończy się szybciej niż zaczyna natura

Nijmegen jest dobrym punktem na rower, bo po kilku kilometrach z centrum trafiasz w zupełnie inny krajobraz. Na północ od Waali zaczynają się nadrzeczne tereny, a na południowy wschód – pagórkowate okolice Berg en Dal i Groesbeek. To ciekawa odmiana od płaskiego obrazu Holandii znanego z zachodnich prowincji.

W regionie zachowały się też ślady rzymskiego akweduktu. Visit Nijmegen opisuje system trzech tam i trzech kanałów w Berg en Dal jako część około 5-kilometrowego założenia, jednego z największych rzymskich zabytków tego typu w kraju. Jeśli chcesz objechać okolice na dwóch kołach, wcześniej sprawdź najważniejsze przepisy rowerowe w Holandii.

Nie masz roweru? Zamiast przepłacać za przypadkowy model na weekend, możesz porównać wypożyczalnię z zakupem używanego. Przy dłuższym pobycie przyda się nasz poradnik o tym, gdzie kupić tani rower w Holandii i na co uważać.

Jak dojechać do Nijmegen i kiedy zaplanować wyjazd?

Pociąg jest najprostszą opcją, zwłaszcza z Amsterdamu, Utrechtu i Arnhem. NS podaje obecnie około 81–82 minut jazdy bez przesiadki między Amsterdamem a Nijmegen. Miasto ma pięć stacji, ale do centrum wybierz Nijmegen Centraal – stamtąd większość opisanej trasy przejdziesz pieszo.

Latem miasto potrafi wyglądać zupełnie inaczej przez Vierdaagse i Vierdaagsefeesten. To jedna z największych imprez marszowych i miejskich w kraju, więc noclegi i centrum są wtedy bardziej obciążone. Jeśli zależy ci na spokojnym zwiedzaniu, wybierz zwykły weekend wiosną albo jesienią.

Jeśli mieszkasz w regionie Arnhem–Nijmegen, a nie tylko przyjeżdżasz turystycznie, możesz od razu sprawdzić aktualne oferty pracy w Holandii w serwisie Głos Polski albo ogłoszenia usług, transportu i wynajmu w Holandii. To wygodny punkt wyjścia, jeśli po zwiedzaniu planujesz zostać w regionie na dłużej.

Przy przeprowadzce do tego regionu przydatny będzie też praktyczny poradnik o przeprowadzce z Polski do Holandii i formalnościach po przyjeździe.