Statiegeld w Holandii: ile kaucji za butelki i puszki i dlaczego automat ich nie przyjmuje

Puszka po napoju, mała butelka wody, duża butelka coli. Za każdą z nich w holenderskim sklepie płacisz kaucję, czyli statiegeld. Holendrzy co roku zostawiają w systemie ponad 100 milionów euro, bo nie oddają opakowań. Wyjaśniamy, ile wynosi kaucja, gdzie oddać butelki i puszki i dlaczego automat czasem ich nie przyjmuje.

Statiegeld to po holendersku kaucja zwrotna doliczana do ceny napoju. Płacisz ją przy kasie, a odzyskujesz po oddaniu pustego opakowania. W Polsce system kaucyjny ruszył dopiero w październiku 2025 roku. W Holandii działa od lat i obejmuje coraz więcej rodzajów opakowań.

Ile wynosi statiegeld

Małe plastikowe butelki (do 1 litra): 15 centów. Kaucja obowiązuje od 1 lipca 2021 roku. Dotyczy m.in. wody i napojów gazowanych w butelkach PET.

Puszki: 15 centów. Od 1 kwietnia 2023 roku kaucja obejmuje puszki po napojach, np. po coli, napojach energetycznych czy piwie.

Duże plastikowe butelki (powyżej 1 litra): 25 centów. To najstarsza część systemu, znana Holendrom od dziesięcioleci.

Szklane butelki po piwie i skrzynki. Tu działa osobny, dobrowolny system browarów. Za butelkę zwykle płaci się 10 centów, a za skrzynkę dodatkowo kaucję za samą skrzynkę. Kwotę zawsze widać na paragonie.

Kaucji nie płaci się za kartony (np. po mleku i soku) ani za większość butelek po soku i nabiale. Rząd chce jednak rozszerzyć obowiązek kaucji m.in. na plastikowe butelki po mleku i napojach proteinowych.

Jak rozpoznać opakowanie z kaucją

Butelki i puszki objęte systemem mają specjalne logo statiegeld z napisem i kwotą. Sklep może pobrać kaucję tylko za opakowania, które mają to oznaczenie. Zawsze sprawdzaj paragon: statiegeld jest na nim wykazany jako osobna pozycja.

Uwaga na napoje kupione za granicą. Puszka z Niemiec czy Polski ma inny kod i inne logo, więc holenderski automat jej nie przyjmie. Kaucję odzyskasz tylko w kraju, w którym ją zapłaciłeś.

Gdzie oddać butelki i puszki

Najprostszym miejscem jest supermarket. Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi, Plus, Dirk i inne sieci mają automaty (statiegeldautomaat), które wydają bon do zrealizowania przy kasie. Puszki można też oddawać m.in. na obsługiwanych stacjach benzynowych, w kinach czy klubach sportowych. W całym kraju działa kilkadziesiąt tysięcy punktów zbiórki, ale tylko część z nich zwraca pieniądze. W wielu punktach, na przykład przy szkołach czy klubach sportowych, kaucja trafia na cele charytatywne.

Holenderska inspekcja ILT zażądała od organizacji Verpact, która zarządza systemem, by do 1 stycznia 2027 roku przybyło 5400 dodatkowych punktów zbiórki. W tym roku przybyło ich już około 2500. Oddawanie butelek ma więc być coraz łatwiejsze także poza supermarketami.

Dlaczego automat nie przyjmuje puszki

Najczęstsze powody są proste:

Zgnieciona lub wgnieciona puszka. Automat musi rozpoznać kształt i odczytać kod kreskowy. Mocno zgnieciona puszka zostanie odrzucona i nie dostaniesz 15 centów.

Nieczytelny kod kreskowy. Zdarta etykieta, brud albo mokra butelka mogą uniemożliwić skanowanie.

Opakowanie bez logo statiegeld. Na przykład butelka po soku, napój z zagranicy albo opakowanie, które nie jest objęte systemem.

Pełny automat. W godzinach szczytu kosze bywają pełne. Wtedy trzeba poprosić obsługę albo przyjść później.

Dlatego najlepiej oddawać opakowania puste, niezgniecione i z nienaruszoną etykietą.

Kilka praktycznych porad

Bon zrealizuj w tym samym sklepie. Wydruk z automatu jest zwykle ważny tylko w sklepie albo sieci, w której oddałeś opakowania. Nie wyrzucaj go razem z paragonem, tylko pokaż przy kasie przy następnych zakupach.

Możesz oddać kaucję na cel dobroczynny. Na wielu automatach jest przycisk, który zamiast bonu przekazuje kwotę na wybraną organizację. To dobre rozwiązanie, gdy masz tylko kilka butelek.

Rozdzielaj opakowania w domu. Osobna torba na puszki i butelki z logo statiegeld oszczędza czas przy automacie. Opakowania bez kaucji wyrzucaj do plastiku i metalu (PMD) albo do zwykłych śmieci, zgodnie z zasadami w Twojej gminie.

Sprawdzaj, czy płacisz właściwą kwotę. Przy zakupie zgrzewki 24 puszek kaucja to 3,60 euro. Jeśli paragon pokazuje inną kwotę, zapytaj przy kasie.

Ile pieniędzy zostaje w systemie

Holandia wciąż nie osiąga ustawowego celu. Producenci i importerzy mają zbierać 90 proc. plastikowych butelek i puszek. W 2025 roku udało się zebrać 78 proc. butelek i 86 proc. puszek. Według Verpact w ubiegłym roku konsumenci nie odebrali 129 mln euro kaucji. Te pieniądze nie przepadają: zostają w systemie i są przeznaczane m.in. na nowe automaty.

Aby zachęcić do oddawania opakowań, Verpact organizuje akcje promocyjne i loterie z nagrodami sięgającymi 10 tys. euro. Dla przeciętnej rodziny, która kupuje kilka zgrzewek napojów tygodniowo, statiegeld to kilka euro miesięcznie, więc warto trzymać w domu osobną torbę na puste opakowania i oddawać je przy okazji zakupów.

Źródła: Verpact / Statiegeld Nederland, Rijksoverheid, NOS