Pracodawca lub agencja nie wypłaciła pensji? Co robić w Holandii krok po kroku

Zmartwiony młody mężczyzna w biurze

Wypłata nie przyszła, a szef lub agencja zbywa cię wymówkami? W Holandii prawo stoi po stronie pracownika: za spóźnione wynagrodzenie należy się ustawowa dopłata do 50 procent i odsetki, a gdy firma upada, część pieniędzy przejmuje UWV. Ważne jest jednak, by działać szybko i na piśmie.

Opóźnienia w wypłatach to jeden z najczęstszych problemów, z jakimi zgłaszają się pracownicy z Europy Środkowo-Wschodniej. Dotyczy to zarówno osób zatrudnionych bezpośrednio w firmie, jak i pracowników agencji pracy tymczasowej (uitzendbureau) – w tym drugim przypadku to agencja jest twoim pracodawcą i to od niej masz prawo żądać pieniędzy. Poniżej opisujemy, jak krok po kroku odzyskać zaległe wynagrodzenie, na podstawie informacji Juridisch Loket, Rechtspraak, UWV i rządu Holandii.

Krok 1: sprawdź umowę, cao i termin wypłaty

Zanim zaczniesz działać, upewnij się, kiedy pracodawca miał obowiązek zapłacić. Termin wypłaty zwykle określa umowa o pracę (arbeidsovereenkomst) lub układ zbiorowy (cao). Juridisch Loket zwraca uwagę, że w niektórych umowach znajdują się zapisy, które ograniczają prawo do wynagrodzenia, np. tzw. wachtdagen przy chorobie albo loonuitsluitingsbeding – warto więc przeczytać swoje dokumenty.

Jeśli w umowie ani w cao nic nie ma, obowiązują zasady ogólne:

  • przy wynagrodzeniu miesięcznym – pensja musi wpłynąć najpóźniej w ciągu miesiąca po przepracowanym miesiącu. Wynagrodzenie za październik powinno być więc na koncie najpóźniej ostatniego dnia listopada;
  • przy wynagrodzeniu tygodniowym – w ciągu tygodnia po przepracowanym tygodniu;
  • dodatek urlopowy (vakantiegeld) rządzi się osobnymi zasadami.

Pamiętaj też, że pod pojęciem wynagrodzenia mieszczą się nie tylko podstawowa stawka, ale również m.in. dodatek urlopowy, nadgodziny, premie czy trzynasta pensja. Pracodawca ma obowiązek wydać pasek wypłaty (loonstrook) – zachowuj wszystkie, bo będą twoim dowodem.

Krok 2: zadzwoń lub napisz, a potem wyślij formalne wezwanie

Pierwszy ruch to kontakt z pracodawcą lub agencją: telefon albo e-mail z informacją, że wynagrodzenie nie wpłynęło, i prośbą o natychmiastową wypłatę. Jeśli to nie pomaga, czas na pismo, czyli tzw. loonvordering. Juridisch Loket radzi, by dać pracodawcy w liście 7 dni na zapłatę i od razu zażądać ustawowej dopłaty oraz odsetek. Na stronie juridischloket.nl dostępny jest gotowy wzór takiego listu (voorbeeldbrief loonvordering), a dla osób, które już nie pracują w firmie – wzór dotyczący rozliczenia końcowego (eindafrekening salaris).

Najlepiej wysłać list poleconym (aangetekend) i zachować potwierdzenie. W piśmie wyraźnie wskaż, o jakie kwoty i za które miesiące chodzi. Juridisch Loket ostrzega: nie zwlekaj zbyt długo z wysłaniem listu, bo możesz stracić prawo do części pieniędzy.

Ile może ci się należeć ekstra? Wettelijke verhoging i odsetki

Holenderskie prawo przewiduje dla spóźnialskich pracodawców konkretną „karę” na rzecz pracownika – ustawową dopłatę (wettelijke verhoging). Według Juridisch Loket wynosi ona:

  • 5% wynagrodzenia brutto za 4. do 8. dnia roboczego opóźnienia,
  • 1% wynagrodzenia brutto za każdy kolejny dzień roboczy,
  • łącznie nie więcej niż 50% wynagrodzenia brutto.

Dni robocze to poniedziałek–piątek, niezależnie od tego, czy w te dni pracowałeś. Trzeba jednak wiedzieć, że sąd często obniża tę dopłatę – według Rechtspraak zdarza się, że do 25 lub 10 procent. Dopłata nie należy się też, jeśli pracodawca nie mógł zapobiec opóźnieniu, np. z powodu niewypłacalności.

Do tego dochodzą odsetki ustawowe (wettelijke rente). Od 1 stycznia 2026 r. wynoszą one 4% w skali roku i są liczone za każdy dzień zwłoki, także w weekendy, od kwoty wynagrodzenia brutto powiększonej o dopłatę. Sąd nie może ich obniżyć. Juridisch Loket podaje przykład: przy pensji 2000 euro brutto i opóźnieniu 15 dni (w tym 11 roboczych) dopłata wynosi 560 euro, a odsetki 4,21 euro. Od zwrotu kosztów, np. za dojazdy, należą się tylko odsetki, bez dopłaty.

Krok 3: poproś o pomoc – Juridisch Loket, vakbond, ubezpieczyciel

Nie musisz działać sam. Juridisch Loket udziela bezpłatnych porad prawnych – można zadzwonić pod numer 0800-8020 (od poniedziałku do piątku w godz. 9.00–17.00). Jeśli należysz do związku zawodowego (vakbond), np. FNV lub CNV, związek zwykle pomaga członkom w sporach płacowych, także przed sądem. Pomocny bywa też ubezpieczyciel, jeśli masz ubezpieczenie ochrony prawnej (rechtsbijstandverzekering) – sprawdź warunki swojej polisy.

Krok 4: sprawa przed kantonrechter

Gdy pracodawca nie reaguje na wezwanie albo nadal nie płaci, możesz skierować sprawę do sądu rejonowego – kantonrechter, który zajmuje się sprawami z zakresu prawa pracy. Według Rechtspraak możesz wybrać szybkie postępowanie tymczasowe (kort geding) albo zwykłe postępowanie (bodemprocedure), w którym zapada ostateczne rozstrzygnięcie, np. gdy potrzebni są świadkowie. Adwokat nie jest obowiązkowy, ale Juridisch Loket radzi, by skorzystać z pomocy prawnika, ubezpieczyciela lub związku. Przed sądem warto spróbować mediacji – jest możliwa nawet wtedy, gdy sprawa już trwa.

Ważne terminy: roszczenie o wynagrodzenie przedawnia się po 5 latach od dnia, w którym pracodawca powinien był zapłacić. List polecony z wezwaniem do zapłaty, wysłany w tym okresie, przerywa bieg przedawnienia.

Firma ma kłopoty lub zbankrutowała: pomoc z UWV

Jeśli pracodawca ogłosił upadłość (faillissement), sąd wyznacza kuratora (curator), który przejmuje zarządzanie finansami i może rozwiązać twoją umowę. To, czy firma rzeczywiście zbankrutowała i kto jest kuratorem, sprawdzisz bezpłatnie w rejestrze upadłości na stronie insolventies.rechtspraak.nl.

W takiej sytuacji część zaległych pieniędzy wypłaca UWV w ramach świadczenia z tytułu niewypłacalności pracodawcy (uitkering wegens betalingsonmacht, nazywanego też faillissementsuitkering). Według Juridisch Loket i rządu Holandii UWV przejmuje m.in.:

  • zaległe wynagrodzenie za maksymalnie 13 tygodni przed zwolnieniem (z limitem 150% maksymalnej stawki dziennej),
  • wynagrodzenie za okres wypowiedzenia – maksymalnie 6 tygodni,
  • dodatek urlopowy i niewykorzystany urlop oraz składki emerytalne – za maksymalnie 12 ostatnich miesięcy przed zwolnieniem.

Wniosek składa się przez Mijn UWV; przygotuj umowę i paski wypłat. Co ważne, z pomocy UWV można czasem skorzystać, zanim firma oficjalnie upadnie – np. przy odroczeniu spłaty długów (surseance van betaling) lub gdy pracodawca trwale przestał płacić i jest nieosiągalny. Juridisch Loket radzi, by zgłosić problem w UWV od razu po wysłaniu wezwania do zapłaty; wniosek zwykle trzeba złożyć w ciągu 26 tygodni. Świadczenie nie przysługuje, gdy firma jest przejmowana (doorstart) albo gdy sam złożyłeś wypowiedzenie. Tego, czego UWV nie pokryje, możesz dochodzić u kuratora – ale wypłata nie jest pewna.

Podejrzewasz wyzysk? Zgłoś to do Nederlandse Arbeidsinspectie

Jeśli problem nie dotyczy jednej spóźnionej wypłaty, ale np. stawki poniżej płacy minimalnej, bardzo długich dni pracy, pracy „na czarno”, zastraszania albo zabierania dokumentów, sprawę można zgłosić do holenderskiej inspekcji pracy (Nederlandse Arbeidsinspectie). Zgłoszenia przyjmowane są przez formularz online oraz telefonicznie pod numerem 0800 5151 (z zagranicy: +31 70 33 35 678), w języku niderlandzkim i angielskim. Inspekcja kontroluje pracodawców, ale niezależnie od zgłoszenia warto równolegle upominać się o zaległe pieniądze w opisany wyżej sposób.

Najważniejsze w całym procesie są dowody: umowa, paski wypłat, wyciągi bankowe, grafik lub notatki z godzinami pracy oraz korespondencja z pracodawcą czy agencją. Im wcześniej zaczniesz je zbierać i im szybciej wyślesz pisemne wezwanie, tym większa szansa, że odzyskasz pieniądze wraz z należną dopłatą.

Źródła: Juridisch Loket, Rechtspraak, Rijksoverheid, UWV, Nederlandse Arbeidsinspectie