Czy można kąpać się w jeziorach i kanałach w Holandii?

Kąpiel w jeziorze podczas upalnego dnia może być świetnym sposobem na odpoczynek, ale wejście do pierwszego napotkanego kanału lub zbiornika wodnego nie zawsze jest dobrym pomysłem. W Holandii znajduje się wiele bezpiecznych i regularnie kontrolowanych kąpielisk, jednak są także miejsca, w których pływanie jest niebezpieczne, niewskazane albo całkowicie zabronione. Dotyczy to szczególnie kanałów żeglugowych, portów, śluz, mostów oraz ruchliwych odcinków rzek.

Najbezpieczniejszą zasadą jest korzystanie wyłącznie z oficjalnie wyznaczonych kąpielisk, których aktualny stan można sprawdzić w holenderskim serwisie Zwemwater.nl. Publikowane są tam informacje o jakości wody, występowaniu sinic, czasowych ostrzeżeniach, negatywnych zaleceniach oraz zakazach kąpieli. Nawet oficjalne kąpielisko może zostać okresowo zamknięte, dlatego sytuację należy sprawdzać przed każdym wyjazdem, zwłaszcza podczas długotrwałych upałów.

Czy w Holandii można kąpać się w jeziorach?

W wielu holenderskich jeziorach można się kąpać, ale nie oznacza to, że bezpieczne jest każde miejsce nad wodą. Najlepiej wybierać oznaczone plaże i kąpieliska znajdujące się na liście oficjalnych lokalizacji.

Na wyznaczonych kąpieliskach kontrolowana jest między innymi jakość wody. Przy wejściu powinny znajdować się tablice informacyjne, na których można sprawdzić aktualne zalecenia, regulamin oraz ewentualne ostrzeżenia. Jeżeli pojawią się sinice, bakterie kałowe, zanieczyszczenie lub inne zagrożenie, właściwe służby mogą wydać ostrzeżenie, negatywną rekomendację dotyczącą pływania, a w poważniejszych przypadkach wprowadzić zakaz kąpieli.

To, że w danym jeziorze pływają inni ludzie, nie jest jeszcze dowodem, że woda jest bezpieczna. Nieoficjalne miejsca często nie są regularnie badane, a na brzegu może brakować ratownika, wyznaczonego zejścia, informacji o głębokości oraz ostrzeżeń przed nagłym spadkiem dna.

Oficjalne i nieoficjalne kąpieliska

Oficjalne kąpielisko to miejsce wyznaczone do rekreacyjnego pływania, którego stan jest monitorowany przez odpowiednie instytucje. Informacje na temat takich miejsc znajdują się w serwisie Zwemwater.nl.

Nieoficjalne kąpielisko może wyglądać atrakcyjnie, ale nie ma gwarancji, że:

• jakość wody jest kontrolowana,
• dno jest bezpieczne,
• nie występują silne prądy,
• nie ma podwodnych przeszkód,
• pływanie jest dozwolone,
• w pobliżu nie odbywa się ruch łodzi,
• woda nie została zanieczyszczona.

Holenderski RIVM zwraca uwagę, że nie każde popularne miejsce wykorzystywane do dzikiego pływania automatycznie nadaje się do kąpieli. Czasem pływanie jest tam możliwe, a czasem może być niebezpieczne lub niepożądane.

Czy można kąpać się w kanałach?

Kąpiel w kanałach jest zasadniczo bardzo ryzykowna, a w wielu miejscach zabroniona. Dotyczy to szczególnie kanałów wykorzystywanych przez statki, barki i łodzie.

Rijkswaterstaat informuje, że nie wolno pływać między innymi w kanałach, w torach wodnych rzek, przy mostach, śluzach i portach. Zakaz nie jest przypadkowy. W takich miejscach występuje ruch jednostek pływających, silne prądy, zawirowania oraz zasysanie wody wywołane przez przepływające statki. Za złamanie zakazu może grozić mandat. Według informacji Rijkswaterstaat stawka podawana dla 2026 roku wynosi 170 euro.

Nie należy zakładać, że kanał jest bezpieczny tylko dlatego, że powierzchnia wody wygląda spokojnie. Duża barka może wywołać gwałtowną zmianę poziomu wody, silną falę i prąd, który wciąga pływaka w kierunku jednostki lub ściany kanału.

Dlaczego pływanie w kanałach jest niebezpieczne?

Kanały są zwykle projektowane z myślą o transporcie wodnym, gospodarce wodnej lub odprowadzaniu wody, a nie o rekreacji. Ich brzegi często są strome, śliskie lub umocnione pionowymi ściankami, przez co wyjście z wody może być bardzo trudne.

Do najważniejszych zagrożeń należą:

• przepływające barki i statki,
• zasysanie i zawirowania wody,
• nagłe fale,
• brak bezpiecznego zejścia i wyjścia,
• duża lub nierówna głębokość,
• ograniczona widoczność pod wodą,
• ostre przedmioty na dnie,
• urządzenia hydrotechniczne,
• śruby napędowe łodzi,
• zanieczyszczenie wody.

Szczególnie niebezpieczne są okolice śluz, mostów, przepompowni i jazów. Woda może tam poruszać się znacznie szybciej, niż wskazuje jej powierzchnia.

Czy istnieją kanały, w których można pływać?

Nie każde miejsce określane jako kanał wygląda tak samo, jednak bezpieczna odpowiedź brzmi: należy pływać tylko wtedy, gdy dana lokalizacja jest oficjalnie wskazana jako kąpielisko i nie obowiązuje tam zakaz.

Jeżeli miejsca nie ma w serwisie Zwemwater.nl, nie oznacza to automatycznie, że wejście do wody jest nielegalne, ale nie ma również gwarancji, że woda jest kontrolowana i bezpieczna. W przypadku kanałów żeglugowych prawdopodobieństwo zakazu lub poważnego zagrożenia jest bardzo wysokie. Holenderski rząd podkreśla, że rzeki i kanały nie trafiają na listę oficjalnych kąpielisk ze względu na niebezpieczne prądy oraz oddziaływanie przepływających statków.

Gdzie nie wolno się kąpać?

Zakaz kąpieli może wynikać z ogólnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa żeglugi albo z lokalnej decyzji władz. Oznaczenia mogą znajdować się przy brzegu, na tablicach lub znakach wodnych.

Nie wolno pływać przede wszystkim:

• w torach wodnych przeznaczonych dla statków,
• w ruchliwych kanałach,
• w pobliżu portów,
• przy śluzach,
• przy mostach,
• w pobliżu przepompowni i jazów,
• w miejscach przeznaczonych dla promów,
• na obszarach szybkiego ruchu łodzi,
• tam, gdzie ustawiono znak zakazu,
• w miejscu objętym czasowym zakazem kąpieli.

Niebezpieczne jest również skakanie z mostów. Oprócz ryzyka zderzenia z łodzią pływak może trafić na płytkie dno, betonową konstrukcję, kamienie, zatopione elementy lub inne przeszkody. Rijkswaterstaat wyraźnie ostrzega przed pływaniem przy mostach i śluzach oraz przed skakaniem z mostów.

Jak sprawdzić, czy kąpielisko jest bezpieczne?

Przed wyjazdem nad wodę należy wejść na stronę Zwemwater.nl lub skorzystać z powiązanych informacji o kąpieliskach. Można wyszukać miejsce po nazwie albo zobaczyć lokalizacje na mapie.

Przy kąpielisku może pojawić się jeden z kilku komunikatów:

• jakość wody jest dobra,
• obowiązuje ostrzeżenie,
• wydano negatywne zalecenie dotyczące kąpieli,
• obowiązuje zakaz pływania.

Komunikaty mogą się zmieniać w ciągu sezonu. Woda oceniona jako bezpieczna tydzień wcześniej może po fali upałów, burzy lub zanieczyszczeniu przestać nadawać się do kąpieli.

Ważne jest także czytanie tablic ustawionych na miejscu. Informacje internetowe są bardzo przydatne, ale lokalna tablica może zawierać dodatkowe ostrzeżenia dotyczące dna, prądów, stref dla łodzi, obowiązującego regulaminu lub braku nadzoru ratownika.

Sinice w jeziorach i zbiornikach wodnych

Jednym z częstszych letnich problemów w Holandii są sinice, określane po niderlandzku jako blauwalg. Mogą rozwijać się szczególnie intensywnie podczas ciepłej i spokojnej pogody.

Niektóre sinice wytwarzają toksyny. Woda może mieć wtedy zielone, niebieskozielone lub brunatne zabarwienie, a na powierzchni może być widoczny kożuch, piana albo skupisko przypominające rozlaną farbę. Może także pojawić się nieprzyjemny zapach.

RIVM wskazuje, że sinice występują naturalnie w wodach powierzchniowych, ale przy odpowiednich warunkach mogą szybko się rozmnażać. Sprzyjają temu między innymi niewielki ruch wody, duża ilość składników odżywczych oraz temperatura wody wynosząca około 20–30 stopni Celsjusza.

Kontakt z wodą zawierającą toksyny sinic może powodować:

• podrażnienie skóry,
• swędzenie,
• wysypkę,
• podrażnienie oczu,
• nudności,
• ból brzucha,
• biegunkę,
• ból głowy,
• objawy grypopodobne.

Szczególnie narażone są małe dzieci, ponieważ częściej połykają wodę i bawią się przy brzegu, gdzie mogą gromadzić się sinice. Niebezpieczeństwo dotyczy również psów. Zwierzę może wypić skażoną wodę albo zlizać z sierści substancje pozostałe po kąpieli.

Jeżeli przy kąpielisku znajduje się ostrzeżenie przed sinicami, nie należy go ignorować. Rijkswaterstaat zaleca sprawdzanie aktualnej jakości wody oraz zwracanie uwagi na znaki ustawione przy zbiorniku.

Bakterie i inne zanieczyszczenia w wodzie

Woda może wyglądać czysto, a mimo to zawierać drobnoustroje wywołujące choroby. Ryzyko wzrasta po intensywnych opadach, podczas upałów, w pobliżu odpływów, gospodarstw rolnych, oczyszczalni ścieków oraz miejsc, w których gromadzi się dużo ptactwa wodnego.

Po kąpieli w zanieczyszczonej wodzie mogą pojawić się:

• dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
• biegunka,
• wymioty,
• gorączka,
• podrażnienia skóry,
• infekcje oczu,
• zapalenie ucha,
• świąd,
• wysypka.

RIVM podaje, że zgłaszane po rekreacji w wodzie problemy zdrowotne najczęściej dotyczą skóry, a kolejną istotną grupę stanowią dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Nie pij wody z jeziora ani kanału

Wody powierzchniowej nie należy pić, nawet jeśli jest przezroczysta i nie ma nieprzyjemnego zapachu. RIVM zaleca unikanie pływania w ciepłej, stojącej wodzie, w której występują szczury, a także w wodzie, w której znajdują się martwe ryby lub ptaki. Po kąpieli warto spłukać skórę i włosy czystą wodą oraz dokładnie się osuszyć.

Czy PFAS oznaczają, że nie można się kąpać?

Informacje o PFAS w wodzie mogą wzbudzać obawy, ale sama obecność tych substancji nie oznacza automatycznie, że kąpiel jest niebezpieczna.

Według RIVM PFAS zazwyczaj nie stanowią dużego ryzyka dla osób kąpiących się, pod warunkiem przestrzegania prostych zasad. Należy przede wszystkim ograniczyć połykanie wody, a po pływaniu wziąć prysznic. Jeżeli nie ma takiej możliwości, warto przynajmniej umyć ręce przed jedzeniem.

Jeżeli jednak dla konkretnego kąpieliska wydano zakaz lub negatywne zalecenie, należy się do niego zastosować niezależnie od rodzaju wykrytego zanieczyszczenia.

Kąpiel po ulewnym deszczu

Po intensywnych opadach do jezior, stawów i innych zbiorników może spływać woda z ulic, pól, pastwisk oraz systemów kanalizacyjnych. Może ona przenosić bakterie, odchody zwierząt, nawozy i inne zanieczyszczenia.

Dlatego po gwałtownej ulewie nie warto automatycznie zakładać, że popularne kąpielisko nadal jest bezpieczne. Najlepiej sprawdzić aktualny komunikat i poczekać na wyniki kontroli, zwłaszcza gdy woda stała się mętna, pojawiły się śmieci lub nieprzyjemny zapach.

Czy woda może być zbyt zimna?

Nawet podczas ciepłego dnia temperatura jeziora może być znacznie niższa niż temperatura powietrza. Nagłe wejście do zimnej wody może wywołać szok termiczny, przyspieszenie oddechu, panikę i utratę kontroli nad ruchami.

Zwemwater.nl ostrzega, że w zimnej wodzie może dojść do skurczu mięśni. Zaleca również, aby nie pływać samotnie.

Do wody należy wchodzić stopniowo. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami serca, problemami krążeniowymi oraz słabą kondycją.

Nie należy przeceniać swoich umiejętności. Przepłynięcie kilkuset metrów w jeziorze jest znacznie trudniejsze niż pokonanie takiego samego dystansu na basenie. Nie ma tam ściany, przy której można odpocząć, a wiatr i fale mogą szybko zwiększyć wysiłek.

Bezpieczeństwo dzieci nad jeziorem

Dziecko nad wodą powinno pozostawać pod stałym nadzorem osoby dorosłej. Nie wystarczy obserwowanie go z dużej odległości albo okazjonalne spoglądanie w jego kierunku.

Małe dziecko może zniknąć pod powierzchnią bez krzyku i gwałtownego machania rękami. Utonięcie często przebiega cicho.

Najbezpieczniej wybierać kąpielisko:

• z łagodnym zejściem do wody,
• z wyznaczoną strefą dla dzieci,
• bez ruchu łodzi,
• z widoczną informacją o jakości wody,
• z czystym i regularnie utrzymywanym brzegiem,
• najlepiej z nadzorem ratowniczym.

Rękawki i dmuchane zabawki nie zastępują kamizelki ratunkowej ani opieki dorosłego. Dmuchany materac może zostać szybko zniesiony przez wiatr, dlatego nie powinien być traktowany jako sprzęt zapewniający bezpieczeństwo.

Czy można kąpać się z psem?

Nie wszystkie oficjalne kąpieliska pozwalają na wprowadzanie psów. Zasady mogą zależeć od sezonu, fragmentu plaży i regulaminu zarządcy. Informacji należy szukać na tablicach przy wejściu.

Nawet jeżeli pies może wejść do wody, nie powinien kąpać się przy ostrzeżeniu przed sinicami. Zwierzęta są szczególnie narażone, ponieważ mogą wypić dużą ilość wody, a po wyjściu oblizują sierść.

Nie należy pozwalać psu wchodzić do wody, jeżeli:

• widoczny jest zielony kożuch,
• na brzegu leżą martwe ryby lub ptaki,
• obowiązuje ostrzeżenie albo zakaz,
• woda ma nieprzyjemny zapach,
• występuje silny ruch łodzi,
• brzeg uniemożliwia zwierzęciu bezpieczne wyjście.

Po kąpieli warto opłukać psa czystą wodą.

Co oznacza negatywne zalecenie dotyczące kąpieli?

Holenderskie komunikaty mogą zawierać określenie negatief zwemadvies. Oznacza ono, że służby odradzają wchodzenie do wody z powodu zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa.

Negatywne zalecenie nie powinno być traktowane jako mało ważna sugestia. Jeżeli zostało wydane, najlepiej wybrać inne kąpielisko.

Jeszcze poważniejszym komunikatem jest zwemverbod, czyli zakaz kąpieli. W takim przypadku wejście do wody jest zabronione.

Można także spotkać ostrzeżenie, które informuje o podwyższonym ryzyku. Osoby szczególnie wrażliwe, małe dzieci, seniorzy i osoby z obniżoną odpornością powinny wtedy zachować szczególną ostrożność.

Jak bezpiecznie kąpać się w jeziorze?

Bezpieczeństwo zależy nie tylko od jakości wody, ale również od zachowania pływaka.

Przed wejściem do jeziora należy:

• sprawdzić lokalizację w serwisie Zwemwater.nl,
• przeczytać tablice na brzegu,
• upewnić się, że nie obowiązuje zakaz,
• ocenić pogodę i temperaturę wody,
• sprawdzić, gdzie przebiega strefa pływania,
• zrezygnować z kąpieli podczas burzy,
• poinformować bliską osobę o wejściu do wody.

Nie należy pływać samotnie ani po spożyciu alkoholu. Alkohol osłabia ocenę sytuacji, koordynację i reakcję organizmu na zimno.

W wodzie nie powinno się podpływać do łodzi, pomostów technicznych, śluz, przepompowni ani innych urządzeń. Trzeba również uważać na żyłki wędkarskie, roślinność wodną, szkło i ostre przedmioty.

Co zrobić, gdy po kąpieli pojawią się objawy?

Po wyjściu z wody warto wziąć prysznic, opłukać ciało i zmienić mokry strój. Jeżeli po kąpieli pojawią się dolegliwości, należy obserwować ich nasilenie.

Kontakt z lekarzem jest wskazany szczególnie wtedy, gdy występują:

• silna lub utrzymująca się biegunka,
• intensywne wymioty,
• wysoka gorączka,
• duszność,
• poważna wysypka,
• obrzęk,
• silny ból ucha,
• zaburzenia świadomości,
• objawy u małego dziecka,
• pogorszenie stanu osoby z obniżoną odpornością.

Należy poinformować lekarza, że objawy pojawiły się po kąpieli w jeziorze, kanale lub innym zbiorniku. Warto podać nazwę miejsca i datę pobytu.

RIVM zaleca skonsultowanie się z lekarzem w przypadku problemów zdrowotnych po pływaniu w wodzie powierzchniowej.

Czy dzikie kąpielisko jest zawsze nielegalne?

Nie każda kąpiel poza oficjalną plażą jest automatycznie przestępstwem, ale pływak musi sprawdzić lokalne zasady. W wielu miejscach mogą obowiązywać zakazy wynikające z ruchu żeglugowego, ochrony przyrody, własności terenu albo lokalnych przepisów.

Najważniejszy problem polega na tym, że nieoficjalna lokalizacja nie jest kontrolowana w takim samym zakresie jak wyznaczone kąpielisko. W razie wypadku może nie być ratownika, koła ratunkowego, bezpiecznego zejścia ani aktualnych informacji o jakości wody.

Dlatego brak tabliczki z zakazem nie powinien być uznawany za potwierdzenie bezpieczeństwa.

Jezioro czy kanał – gdzie kąpiel jest bezpieczniejsza?

Zdecydowanie lepszym wyborem jest oficjalne kąpielisko nad jeziorem lub innym zbiornikiem rekreacyjnym niż przypadkowy kanał.

W jeziorze również mogą występować zagrożenia, ale na oficjalnym kąpielisku:

• jakość wody jest monitorowana,
• dostępne są aktualne komunikaty,
• strefa kąpieli może być oddzielona od łodzi,
• brzeg jest zazwyczaj lepiej przygotowany,
• łatwiej uzyskać pomoc,
• znane są lokalne zagrożenia.

Kanały służą natomiast często żegludze i gospodarce wodnej. Nawet dobry pływak może mieć trudności z prądem wywołanym przez barkę, pionowym brzegiem lub urządzeniami hydrotechnicznymi.

Najważniejsza zasada przed wejściem do wody

W Holandii można korzystać z wielu jezior i naturalnych kąpielisk, ale należy robić to rozsądnie. Najbezpieczniej pływać wyłącznie w oficjalnie wyznaczonych miejscach i przed wyjazdem sprawdzić ich aktualny status na Zwemwater.nl.

Kanały, tory żeglugowe, okolice mostów, portów i śluz nie są odpowiednimi miejscami do rekreacyjnej kąpieli. W wielu z nich pływanie jest nie tylko ryzykowne, lecz także zabronione i może zakończyć się mandatem.

Czysty wygląd wody nie gwarantuje jej bezpieczeństwa. Niewidoczne bakterie, sinice, silne podwodne prądy, gwałtowna zmiana głębokości i ruch jednostek pływających mogą stworzyć poważne zagrożenie. Sprawdzenie aktualnego komunikatu zajmuje zaledwie chwilę, a może ochronić przed chorobą, mandatem lub wypadkiem.

źródła: Zwemwater.nl, Rijkswaterstaat, RIVM,Informatiepunt Leefomgeving