Leiden – miasto Rembrandta i najstarszy uniwersytet w Holandii: co zobaczyć i ile kosztuje

Rembrandt urodził się w Lejdzie 15 lipca 1606 roku, a uniwersytet założono tu 8 lutego 1575 roku, jako najstarszą uczelnię w kraju. Bilet do Museum De Lakenhal kosztuje 16 euro dla dorosłego, a muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli, 10:00–17:00.

Ten wpis pokazuje, co w Lejdzie zostało po Rembrandcie, skąd wzięła się tu uczelnia po oblężeniu z 1574 roku, co realnie zobaczysz w jeden dzień, ile kosztują muzea i ogród botaniczny, jak dojechać z Hagi i Amsterdamu oraz czego nie zobaczysz, jeśli przyjedziesz w poniedziałek.

Dlaczego Leiden nazywa się miastem Rembrandta?

Rembrandt spędził w Lejdzie młodość i pierwsze lata kariery, zanim przeniósł się do Amsterdamu. Uczył się u lokalnego malarza Jacoba Isaacza van Swanenburga w latach 1620–1623, a potem prowadził własną pracownię przy Kort Galgewater, w której pracowali też uczniowie.

Przeprowadzka do Amsterdamu nastąpiła w latach 30. XVII wieku, a na stałe osiadł tam w 1634 roku. Dlatego Lejda to miasto jego wczesnej twórczości, nie późniejszych arcydzieł. Część najwcześniejszych prac z tego okresu zobaczysz w Museum De Lakenhal.

Jak powstał najstarszy uniwersytet w Holandii?

Uniwersytet w Lejdzie został założony 8 lutego 1575 roku w kościele Pieterskerk, w trakcie wojny osiemdziesięcioletniej. Decyzję podjął Wilhelm Orański, który uważał, że młoda republika potrzebuje wykształconych duchownych i urzędników. Protestanccy studenci nie mogli już studiować w katolickim Leuven, więc uczelnia miała też znaczenie religijne i polityczne.

W XVI i XVII wieku uczelnia miała trzy wydziały: teologii, prawa i medycyny, a wykłady prowadzono po łacinie. Pierwszy budynek mieścił się w dawnym klasztorze przy Rapenburgu. W 1581 roku uczelnia przeniosła się do Academiegebouw przy Rapenburgu. Strona uniwersytetu podaje, że około 75 lat po założeniu uczelnia rozwinęła się w to, co nazywa „Het wonder van Europa”.

Dziś na stronie uniwersytetu znajdziesz siedem wydziałów: archeologię, humanistykę, medycynę (wraz z LUMC), governance i sprawy globalne, prawo, nauki społeczne oraz matematykę i przyrodoznawstwo. Liczby studentów strona nie podaje, więc przed rozmową o studiach sprawdź ją w oficjalnej ofercie.

Dlaczego w Lejdzie je się hutspot i śledzie 3 października?

3 października 1574 roku Hiszpanie zdjęli oblężenie Lejdy po tym, jak woda zalała polderu wokół miasta. Oblężenie trwało około roku. Na jego początku w mieście mieszkało ok. 18 000 osób, a według historycznych szacunków z głodu i chorób zmarło ok. 6 000 mieszkańców, głównie starszych i biednych.

Według legendy chłopiec Cornelis Joppensz znalazł w opuszczonym hiszpańskim obozie Lammenschans kocioł z hutspot, czyli potrawą z marchwi, cebuli i mięsa. Dziś w tym dniu Lejdy je się hutspot z klapstukiem, śledzie i biały chleb, a w kościele Pieterskerk odbywa się nabożeństwo. Przy stacji Lammenschans stoi pomnik Joppensza.

Za odsiecz Lejda zapłaciła uniwersytetem, bo Wilhelm Orański ufundował go w podzięce. Akt fundacyjny wymieniał króla Filipa II, co miało podkreślać, że powstańcy walczą z hiszpańskimi rządami, a nie z samym królem. Wątek oblężenia to dobry punkt wyjścia do zwiedzania muzeum w Lakenhal.

Najważniejsze daty oblężenia i założenia uniwersytetu według Museum De Lakenhal, Universiteit Leiden i historycznych opracowań. Szacunki liczby ofiar różnią się w źródłach.

Co zobaczyć w Lejdzie w jeden dzień?

Na jeden dzień zaplanuj Museum De Lakenhal, Rijksmuseum van Oudheden i spacer po Rapenburgu, czyli kanale otoczonym budynkami uniwersytetu. Centrum jest kompaktowe i większość atrakcji leży w odległości kilku minut pieszo od siebie.

• Museum De Lakenhal – muzeum miejskie przy Oude Singel 32. Kolekcja obejmuje wczesne prace Rembrandta, m.in. „Brillenverkoper” (ok. 1624) i „Musicerend gezelschap” (1626), a także obrazy Gerrita Dou.
• Rijksmuseum van Oudheden – muzeum archeologiczne z kolekcją starożytnego Egiptu: sarkofagami, mumiami i znaleziskami z grobów, a także przedmiotami z Grecji, Rzymu i Bliskiego Wschodu. Główną atrakcją centralnej hali jest świątynia Taffeh.
• Hortus Botanicus – ogród założony w 1590 roku, według strony najstarszy ogród botaniczny w Holandii.
• Rapenburg i kanały – spacer wzdłuż budynków uniwersyteckich, dobry na przerwę między muzeami.

Ile kosztują muzea i ogród w Lejdzie?

Museum De Lakenhal kosztuje 16 euro dla dorosłego, a dzieci do 17 lat i posiadacze Museumkaart wchodzą bezpłatnie. Rijksmuseum van Oudheden według lokalnego przewodnika kosztuje ok. 14 euro dla dorosłego, a dla studentów i posiadaczy CJP ok. 13 euro. Dzieci do 18 lat wchodzą za darmo, a Museumkaart daje darmowy wstęp.

Ceny z dwóch źródeł: oficjalnych stron muzeów i lokalnych przewodników. Cena Hortus Botanicus pochodzi z podstrony z datą aktualizacji stycznia 2025, więc przed wizytą potwierdź ją na stronie ogrodu.

Rodzina 2+2 z dwójką dzieci do 12 lat zapłaci za Lakenhal 32 euro, a za Hortus Botanicus ok. 9 euro, bo dzieci wchodzą taniej. Jeśli macie Museumkaart, wejście do muzeów jest darmowe, ale ogród nadal kosztuje.

Czy warto zobaczyć Hortus Botanicus w Lejdzie?

Tak, zwłaszcza jeśli zależy ci na szklarniach i kolekcjach roślin, bo ogród jest najstarszym botanicznym w kraju. Ostatnie wejście jest 30 minut przed zamknięciem, więc planuj wizytę z zapasem czasu.

Dojazd samochodem jest utrudniony, bo ogród leży w centrum. Najwygodniej zostawić auto na parkingu Haagweg, skąd na życzenie kursuje bezpłatny shuttle, który zatrzymuje się w odległości ok. 80 metrów od ogrodu. Najnowszy parking to Morspoort.

Jak dojechać do Lejdy i gdzie zaparkować?

Lejda ma stację Leiden Centraal, do której jeździ pociąg z Den Haag Centraal i Amsterdamu Centraal. Dokładnego czasu przejazdu nie podaję, bo nie zweryfikowałem go w rozkładzie NS. Przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład w aplikacji, bo w 2025 i 2026 roku na tej linii były prace i opóźnienia.

Parkowanie w centrum Lejdy odbywa się w garażach miejskich i na obrzeżach miasta. Jeśli przyjeżdżasz autem, zostaw je na obrzeżach i przejdź się po centrum. Z dworca do muzeów jest kilka minut pieszo.

Czego nie zobaczysz i kiedy wyjazd się nie opłaca?

• Poniedziałek – Museum De Lakenhal jest zamknięte, więc wyjazd na samo muzeum w poniedziałek zakończy się wycieczką po mieście.
• Rembrandt w większości nie w Lejdzie – jego najważniejsze prace są w Amsterdamie i w innych muzeach świata. W Lejdzie zobaczysz wczesne obrazy, nie „Nocną Straż”.
• Ogród w zimie – Hortus Botanicus zamyka się wcześniej i kilka świąt ma zmienione godziny, więc sprawdź kalendarz przed wyjazdem.
• Samochód w centrum – ulice są wąskie, a parkowanie kosztuje. Pociąg jest tu zwykle wygodniejszy.

Czy warto pracować i mieszkać w Lejdzie?

Lejda to miasto uniwersyteckie, więc część ofert pracy i mieszkań kręci się wokół uczelni i studentów. Szukaj pracy w ofertach pracy, a mieszkania w ogłoszeniach o wynajmie. Jeśli przeprowadzasz się z Polski, sprawdź kategorię przeprowadzek.

Zanim wymeldujesz się z poprzedniego adresu, przeczytaj poradnik o wymeldowaniu w Holandii.

Co warto połączyć z wyjazdem do Lejdy?

Lejda leży między Hagą a Haarlemem, więc najprościej połączyć ją z tymi miastami w jeden wyjazd. Zajrzyj do wpisów o Haarlemie, Delft i Utrechcie. Po całym dniu zwiedzania sprawdź kuchnię holenderską, bo hutspot z 3 października to lokalna tradycja kulinarna.

Jeśli interesuje cię, jak działa współczesne państwo i monarchia, zajrzyj też do Kto rządzi w Holandii i do wpisu o Dniu Królowej.

FAQ

Źródła

• Universiteit Leiden – In vogelvlucht, geschiedenis van de universiteit – https://www.universiteitleiden.nl/dossiers/geschiedenis-van-de-universiteit-leiden/in-vogelvlucht
• Museum De Lakenhal – Rembrandt w Lejdzie, Leiden als bakermat van de Hollandse schilderkunst – https://www.lakenhal.nl/nl/verhaal/leiden-als-bakermat-van-de-hollandse-schilderkunst
• Museum De Lakenhal – Leidens Beleg en Ontzet – https://www.lakenhal.nl/nl/verhaal/leidens-beleg-ontzet
• Museum De Lakenhal – informacje dla zwiedzających (ceny, godziny, adres) – https://www.lakenhal.nl/en/overview/visitor-information
• Historiek – Het Leidens Ontzet (1574) – https://historiek.net/leidens-ontzet-1574-hutspot-haring-wittebrood/83457/
• Leiden in Beeld – Rijksmuseum van Oudheden, review en bilety – https://leideninbeeld.nl/museum-oudheden-leiden/
• Hortus Botanicus Leiden – ceny i godziny (Bollenstreek) – https://bollenstreek.nl/dagje-uit/museum/hortus-botanicus-leiden-prijzen-openingstijden-parkeren/
• Rijksmuseum van Oudheden – strona oficjalna – https://www.rmo.nl/en/
• Wikipedia NL – Beleg van Leiden (1573-1574) – https://nl.wikipedia.org/wiki/Beleg_van_Leiden_(1573-1574)
• NS – rozkład jazdy i planowanie podróży – https://www.ns.nl/