Szczepienia dzieci w Holandii: dobrowolne i darmowe. Jak przenieść historię z Polski?
W Polsce szczepienia ochronne dzieci są obowiązkowe, w Holandii – dobrowolne, ale bezpłatne i bardzo powszechne. Sprawdziliśmy, jak wygląda holenderski kalendarz szczepień w 2026 roku, kto zaprasza na wizyty i co zrobić z polską książeczką, żeby dziecko nie dostało dawki dwa razy.
Za szczepienia dzieci w Holandii odpowiada państwowy program Rijksvaccinatieprogramma (RVP), koordynowany przez instytut zdrowia publicznego RIVM. Szczepienia wykonuje służba zdrowia dzieci i młodzieży – JGZ (Jeugdgezondheidszorg). Małe dzieci szczepione są w consultatiebureau, czyli poradni dla niemowląt i małych dzieci, starsze zwykle podczas zbiorowych akcji organizowanych przez lokalną JGZ, np. w hali sportowej. W zależności od gminy JGZ może działać pod szyldem GGD albo CJG (Centrum voor Jeugd en Gezin) – nazwę organizacji znajdziesz na zaproszeniu.
Czy szczepienia w Holandii są obowiązkowe i ile kosztują
Nie, w Holandii nie ma obowiązku szczepień. RIVM pisze wprost: szczepienie jest dobrowolne i bezpłatne. Przed pierwszym szczepieniem lekarz lub pielęgniarka pyta rodzica (a w przypadku starszych dzieci również samo dziecko) o zgodę. To duża różnica w porównaniu z Polską, gdzie szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych są obowiązkowe.
Wszystkie szczepienia z RVP są darmowe dla dzieci do 18. roku życia – nie płacisz za nie ani z własnej kieszeni, ani z udziału własnego (eigen risico) w ubezpieczeniu zdrowotnym. Poza programem są natomiast m.in.:
- szczepienie przeciw ospie wietrznej – płatne, niedostępne w consultatiebureau;
- szczepienie przeciw meningokokom typu B (MenB) – również płatne i poza consultatiebureau;
- szczepienia podróżne – wykonuje je GGD (punkty szczepień podróżnych), nie są częścią RVP.
Szczepienie przeciw gruźlicy (BCG), które w Polsce noworodki dostają rutynowo, w Holandii nie jest powszechne. GGD oferuje je dzieciom z grup podwyższonego ryzyka, a koszt pokrywa ubezpieczenie zdrowotne.
Kalendarz szczepień w Holandii (stan na 2026)
Schemat RVP zmienił się od 2025 roku. Według aktualnego kalendarza RIVM dziecko otrzymuje:
- 0–2 tygodnie lub do 7. miesiąca – zastrzyk przeciw wirusowi RS (RSV); dzieci urodzone od października do marca dostają go w ciągu 2 tygodni po urodzeniu, urodzone od kwietnia do września – we wrześniu lub październiku;
- 6–9 tygodni – rotawirusy (krople do buzi) oraz DKTP-Hib-HepB (błonica, krztusiec, tężec, polio, Hib, WZW B) – tę dawkę dostają tylko dzieci, których mama nie była szczepiona przeciw krztuścowi w ciąży, oraz dzieci w szczególnych sytuacjach;
- 3 miesiące – rotawirusy, DKTP-Hib-HepB, pneumokoki;
- 5 miesięcy – DKTP-Hib-HepB, pneumokoki;
- 12 miesięcy – DKTP-Hib-HepB, pneumokoki;
- 14 miesięcy – BMR (odra, świnka, różyczka) oraz MenACWY (meningokoki A, C, W, Y);
- 3 lata – druga dawka BMR (dzieci urodzone w latach 2016–2021 dostają ją w wieku 5–9 lat);
- 5 lat – DKT (błonica, krztusiec, tężec);
- 10 lat – HPV, dwie dawki w odstępie około pół roku;
- 14 lat – DTP (dla dzieci urodzonych od 2016 roku) oraz MenACWY.
Ważny element programu to szczepienie kobiet w ciąży przeciw krztuścowi, tzw. 22-wekenprik. Przyszła mama może je przyjąć od 22. tygodnia ciąży, bezpłatnie, w JGZ. Położna (verloskundige) informuje o nim i przekazuje zaproszenie, ale wizytę trzeba umówić samodzielnie, np. przez stronę 22wekenprik.nl. Szczepienie mamy chroni noworodka w pierwszych tygodniach życia – dlatego dzieci zaszczepionych mam nie potrzebują dawki w 6.–9. tygodniu.
Jak działają zaproszenia i wizyty w consultatiebureau
Gdy niemowlę ma około 4 tygodni, rodzice dostają list z RIVM. W kopercie są: list przewodni, książeczka szczepień (vaccinatiebewijs), karty-zaproszenia na szczepienia do 4. roku życia i ulotka informacyjna. Starsze dzieci (powyżej 4 lat) dostają własne zaproszenie, często od razu z wyznaczonym terminem. Jeśli dziecko skończyło 2 miesiące, a zaproszenia nie ma, skontaktuj się z RIVM albo z lokalną JGZ.
Wizyty w consultatiebureau to nie tylko szczepienia. JGZ regularnie bada też wzrost, wagę i rozwój dziecka, rozmawia z rodzicami o karmieniu, śnie czy zachowaniu. Przed szczepieniem możesz też poprosić o bezpłatną rozmowę z lekarzem lub pielęgniarką – to dobry moment, by zadać pytania, także o różnice między polskim a holenderskim kalendarzem.
Każde szczepienie JGZ zapisuje w swoim systemie i w książeczce szczepień. Jeśli wyrazisz na to zgodę, JGZ przekazuje dane do RIVM. Bez tej zgody rejestr RIVM może być niekompletny i możesz dostawać przypomnienia o szczepieniach, które dziecko już ma. Przegląd szczepień możesz sprawdzić i wydrukować w serwisie MijnRIVM (mijn.rivm.nl).
Jak przenieść historię szczepień z Polski
Holenderski system nie widzi polskich rejestrów, dlatego to rodzic musi dostarczyć informacje o szczepieniach wykonanych w Polsce. Krok po kroku:
- zbierz dokumentację – książeczkę zdrowia dziecka i kartę szczepień; kopię karty uodpornienia możesz poprosić w polskiej przychodni POZ, w której dziecko było szczepione; część szczepień może też być widoczna w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), bo od 2022 roku szczepienia można rejestrować w elektronicznej e-Karcie Szczepień;
- zamelduj dziecko w gminie – rejestracja w BRP to podstawa, by trafiło do holenderskich systemów, w tym JGZ;
- umów wizytę w consultatiebureau lub JGZ – zabierz polskie dokumenty; przy nazwach szczepionek pomocne mogą być nazwy handlowe i daty, które łatwo porównać z holenderskim schematem;
- poproś o plan uzupełnienia – JGZ oceni, które dawki dziecko już ma, a których brakuje, i ustali najlepszy schemat nadrabiania (inhaalschema);
- wyraź zgodę na przekazanie danych do RIVM – dzięki temu zaproszenia będą przychodzić tylko na brakujące szczepienia.
Pamiętaj, że kalendarze obu krajów się różnią – w Polsce dziecko mogło dostać niektóre szczepionki wcześniej, inne później albo w innej formie. Nie oznacza to, że trzeba wszystko powtarzać. Decyzję o uzupełnieniu podejmuje jeugdarts na podstawie dokumentów, dlatego im dokładniejsza historia, tym mniej niepotrzebnych zastrzyków.
Najczęstsze pytania rodziców
Dziecko opuściło szczepienie. Co teraz? Skontaktuj się z consultatiebureau lub JGZ. Na stronie RIVM wyjaśniono, że nawet jeśli rodzice wcześniej zrezygnowali ze szczepień, mogą zaszczepić dziecko później – JGZ ustali plan.
Zgubiłam zaproszenie. Wystarczy zadzwonić do JGZ, która poda termin wizyty.
Przeprowadzamy się w obrębie Holandii. Nie trzeba nic zgłaszać do RIVM – dane aktualizują się automatycznie przez gminę.
Jedziemy z dzieckiem na wakacje poza Europę. Na konsultację w sprawie dodatkowych szczepień umów się w punkcie szczepień podróżnych GGD. Wydruk z MijnRIVM przyda się w podróży jako potwierdzenie szczepień.
Jeśli masz wątpliwości co do konkretnej szczepionki lub stanu zdrowia dziecka, najlepiej porozmawiać z lekarzem JGZ albo huisartsem. Ogólne pytania można też kierować do RIVM, które na stronie rijksvaccinatieprogramma.nl publikuje aktualny kalendarz i odpowiedzi na najczęstsze pytania, również po angielsku.
Źródła: RIVM / Rijksvaccinatieprogramma, Rijksoverheid, gov.pl