Mandat z CJIB w Holandii: 8 tygodni na zapłatę, potem kara rośnie o 50 proc. Co robić?

Dłonie trzymające kopertę z pismem

Niebieska koperta z CJIB to dla wielu Polaków w Holandii codzienność. Masz osiem tygodni na zapłatę – po tym terminie kwota rośnie najpierw o połowę, a potem do trzykrotności. Wyjaśniamy, jak sprawdzić mandat, rozłożyć go na raty, złożyć sprzeciw i co z autem na polskich numerach.

CJIB (Centraal Justitieel Incassobureau) to państwowa instytucja z Leeuwarden, która w imieniu holenderskiego wymiaru sprawiedliwości ściąga grzywny i mandaty. Sama nie wystawia kar – robi to policja, fotoradar czy kontroler – ale to CJIB wysyła list z kwotą do zapłaty i pilnuje terminów. Skala jest ogromna: według dokumentu CJIB z kwietnia 2026 roku instytucja wysyła rocznie około 8 milionów mandatów drogowych.

Większość z nich to tzw. sprawy Muldera (Wet Mulder, czyli Wahv), a więc drobne wykroczenia drogowe: przekroczenie prędkości o kilka czy kilkanaście km/h, parkowanie w niedozwolonym miejscu, przejazd na czerwonym świetle, telefon w ręku za kierownicą. Taki mandat poznasz po dużej literze „M” w prawym górnym rogu pisma. Poważniejsze sprawy (np. jazda pod wpływem alkoholu) idą inną ścieżką – do prokuratury i sądu – i ten poradnik ich nie dotyczy.

Jak sprawdzić mandat z CJIB

Mandat przychodzi listem do właściciela pojazdu (kentekenhouder), do osoby, która dostała mandat na miejscu, albo do najemcy auta lub przyczepy. W piśmie znajdziesz opis wykroczenia, miejsce, datę i godzinę, kwotę, numer sprawy (CJIB-nummer) oraz termin płatności. W przypadku zdjęć z fotoradaru możesz na stronie CJIB obejrzeć zdjęcie – serwis ma również wersję polskojęzyczną z podstawowymi opcjami: zapłacić mandat, zawrzeć ugodę ratalną, odwołać się, obejrzeć zdjęcie.

Osoby z DigiD mogą przeglądać swoje sprawy w serwisie MijnCJIB. Uważaj jednak na oszustów. CJIB ostrzega na swojej stronie, że wiadomości o rzekomo niezapłaconych kwotach wysyłane e-mailem, SMS-em czy przez komunikator mogą być fałszywe. Nie klikaj w linki z takich wiadomości – sprawdzaj sprawę wyłącznie przez oficjalną stronę cjib.nl, wpisując adres ręcznie.

Ile masz czasu i ile kosztuje spóźnienie

Na zapłatę mandatu drogowego masz osiem tygodni. Tego terminu warto pilnować, bo podwyżki są automatyczne i bardzo dotkliwe:

  • pierwsze wezwanie (eerste aanmaning) – kwota rośnie do 1,5-krotności pierwotnej kary, czyli o 50 proc.;
  • drugie wezwanie (tweede aanmaning) – kwota rośnie do trzykrotności pierwotnej kary.

W praktyce mandat za 100 euro zamienia się w 150 euro, a następnie w 300 euro. Do tego dochodzą koszty administracyjne (administratiekosten), które trzeba zapłacić w całości od razu. Według CJIB około 85 proc. osób płaci przed naliczeniem podwyżki, ale rocznie i tak wysyłanych jest około 1,2 mln pierwszych i około 600 tys. drugich wezwań.

Od 1 lipca 2026 roku CJIB prowadzi pilotaż bezpłatnego przypomnienia o płatności (betalingsherinnering), które ma trafiać do osób zalegających z zapłatą jeszcze przed naliczeniem pierwszej podwyżki. To dobra wiadomość, ale nie warto na nim polegać – bezpieczniej zapłacić od razu po otrzymaniu listu. Od 1 czerwca 2025 roku CJIB może też w szczególnych sytuacjach (siła wyższa, wyjątkowo krzywdzące skutki) odstąpić od podwyżki – o taką możliwość trzeba jednak wystąpić i ją uzasadnić.

Jeśli mimo wezwań kara nadal nie jest zapłacona, CJIB sięga po kolejne środki egzekucyjne. Lepiej do tego nie dopuszczać – koszty i kłopoty rosną z każdym etapem.

Jak zapłacić mandat, także z polskiego konta

Najprościej zapłacić online przez stronę CJIB, korzystając z kodu z listu. Możesz też zrobić zwykły przelew – również z polskiego banku. Dla płatności z zagranicy CJIB podaje rachunek: IBAN NL56 INGB 0705 0051 00, BIC INGBNL2A, odbiorca: CJIB. W tytule przelewu koniecznie wpisz numer płatności lub kod podany w piśmie – bez niego wpłata może nie zostać przypisana do Twojej sprawy. Przed przelewem zawsze porównaj numer konta z tym, który widnieje w Twoim liście.

Pamiętaj, że przelew z Polski może iść dłużej niż krajowy, a przy przewalutowaniu z PLN bank może pobrać prowizję. Zaplanuj płatność z kilkudniowym zapasem przed upływem terminu.

Rozłożenie mandatu na raty

Jeśli nie jesteś w stanie zapłacić całości naraz, możesz wnioskować o ugodę ratalną (betalingsregeling). Najważniejsze warunki:

  • łączna kwota mandatu lub kilku mandatów musi wynosić co najmniej 75 euro – liczy się kara wraz z ewentualnymi podwyżkami, ale bez kosztów administracyjnych;
  • jeśli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy miałeś już ugodę ratalną, nową dostaniesz tylko wtedy, gdy wywiązywałeś się z poprzedniej;
  • wniosek składasz przez formularz na stronie CJIB; po akceptacji dostajesz pismo z wysokością rat i terminami.

Ważne: jeśli zamierzasz kwestionować mandat, nie zakładaj ugody ratalnej. Najpierw złóż odwołanie – w trakcie jego rozpatrywania nie musisz płacić.

Sprzeciw: jak odwołać się od mandatu

Jeśli uważasz, że mandat jest niesłuszny (np. to nie Ty prowadziłeś, auto było już sprzedane, znak był niewidoczny), możesz złożyć odwołanie (beroep) do prokuratora – officier van justitie w Openbaar Ministerie (OM). Kluczowe zasady:

  • termin to 6 tygodni od daty widniejącej na piśmie; ostateczna data jest podana na mandacie;
  • odwołanie składasz online przez Digitaal Loket Verkeer prowadzone przez OM albo listownie;
  • w trakcie odwołania nie musisz płacić – dostajesz automatycznie odroczenie;
  • opisz, dlaczego się nie zgadzasz, dołącz dowody (zdjęcia, umowę sprzedaży auta, dokumenty) i zaznacz, jeśli chcesz zostać wysłuchany;
  • prokurator ma na decyzję 16 tygodni, z możliwością przedłużenia o 10 tygodni.

Jeśli odwołanie zostanie oddalone, możesz w ciągu 6 tygodni od daty decyzji skierować sprawę do sądu rejonowego (kantonrechter). Na tym etapie trzeba jednak najpierw wpłacić kwotę kary jako zabezpieczenie – kto nie może zapłacić, musi to wykazać w piśmie. Od wyroku kantonrechtera można jeszcze odwołać się do Sądu Apelacyjnego Arnhem-Leeuwarden, ale tylko gdy kara przekracza 110 euro lub odwołanie uznano za niedopuszczalne.

Mandat za auto na polskich numerach

Polskie tablice nie chronią przed holenderskimi mandatami. CJIB ustala dane właściciela zagranicznego pojazdu przez urząd rejestracji pojazdów w kraju rejestracji – w praktyce list trafia na adres, który widnieje w polskim dowodzie rejestracyjnym. To częsta pułapka: jeśli auto jest zarejestrowane na adres rodziców w Polsce, mandat może tam leżeć tygodniami, a termin biegnie. Zadbaj, by ktoś przekazywał Ci korespondencję, albo zaktualizuj adres.

Co jeśli właściciel mieszkający w innym kraju UE nie zapłaci? Według CJIB sprawa jest przekazywana do państwa zamieszkania, które samo próbuje wyegzekwować należność. Jeżeli przekazanie nie jest możliwe, nazwisko trafia do holenderskiego rejestru poszukiwanych (Opsporingsregister). Wtedy policjant lub celnik w Holandii może zażądać zapłaty na miejscu, a w razie odmowy – zatrzymać pojazd. Kierowcy, którzy jeżdżą tam i z powrotem między Polską a Holandią, powinni więc płacić mandaty na bieżąco.

Jeśli to nie Ty prowadziłeś auto (np. pożyczyłeś je koledze z pracy), pamiętaj, że w systemie Muldera mandat co do zasady trafia do właściciela pojazdu. Wątpliwości warto zgłosić w odwołaniu, w terminie 6 tygodni. W razie pytań możesz też skorzystać z bezpłatnej porady w Juridisch Loket (0800-8020). Konsul RP nie pomoże w sprawie mandatów – zgodnie z informacjami MSZ nie zajmuje się grzywnami ani długami.

Źródła: CJIB, Openbaar Ministerie, Juridisch Loket, Rijksoverheid, gov.pl