Praca w niedzielę i święta w Holandii: czy należy się dodatek? Prawo mówi jasno
Maciej Wawrzyniak
15 listopada 2026 | 09:00
Pracujesz w niedzielę albo w Boże Narodzenie i liczysz na wyższą stawkę? W Holandii prawo nie gwarantuje żadnego dodatku – wszystko zależy od CAO i umowy. Sprawdzamy, kiedy możesz odmówić pracy w niedzielę i jak zaplanować wolne na święta w Polsce.
Czy za pracę w niedzielę należy się dodatek?
Krótka odpowiedź: z ustawy – nie. Rijksoverheid pisze wprost, że nie ma przepisów prawa przewidujących dodatkową zapłatę za pracę w niedzielę. Ustawowym minimum jest więc twoja zwykła stawka godzinowa (co najmniej płaca minimalna). Dodatek za niedzielę, nazywany toeslag, istnieje tylko wtedy, gdy przewiduje go układ zbiorowy pracy (CAO) albo twoja umowa o pracę.
W praktyce wiele CAO taki dodatek zawiera, ale jego wysokość i zasady bardzo się różnią. Czasem to procent od stawki godzinowej, czasem wybór między pieniędzmi a dodatkowym wolnym. Dlatego jedyną pewną odpowiedzią na pytanie „ile dostanę” jest tekst CAO obowiązującego w twojej firmie lub branży.
Czy musisz pracować w niedzielę?
Holenderska ustawa o czasie pracy (Arbeidstijdenwet) traktuje niedzielę jako dzień wolny. Według Rijksoverheid praca w niedzielę jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy:
- wynika z charakteru pracy – np. w szpitalu, w opiece, w gastronomii, w policji, w straży pożarnej czy w przemyśle o ciągłej produkcji – albo pracodawca uzgodnił to wcześniej z radą zakładową (OR) lub przedstawicielstwem pracowników;
- i ty sam się na to zgodzisz – najlepiej na piśmie, np. w umowie.
Masz prawo odmówić pracy w niedzielę, a pracodawca nie może cię za to w żaden sposób karać ani stawiać w gorszej sytuacji. Nie musisz podawać powodu. Rijksoverheid jako przykład podaje przyczyny religijne, ale odmowa nie musi być uzasadniona wiarą. Wyjątek: jeśli w umowie wcześniej zgodziłeś się na pracę w niedziele, a praca tego wymaga, odmowa staje się trudniejsza.
Minimum 13 wolnych niedziel w roku
Nawet jeśli pracujesz w niedziele regularnie, przysługuje ci co najmniej 13 wolnych niedziel w roku. CAO lub regulamin firmy może przewidzieć mniej, ale tylko wtedy, gdy wyraziłeś na to zgodę. Pilnowanie przepisów o czasie pracy należy do inspekcji pracy (Nederlandse Arbeidsinspectie), do której można zgłosić nieprawidłowości, także anonimowo.
Święta w Holandii: wolne nie jest automatyczne
To zaskakuje wielu Polaków. Oficjalne święta w Holandii to m.in. Nowy Rok, Wielki Piątek, Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny, Dzień Króla (27 kwietnia), Dzień Wyzwolenia (5 maja), Wniebowstąpienie, Zesłanie Ducha Świętego (dwa dni) oraz pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia. W 2026 roku Boże Narodzenie wypada w piątek 25 i sobotę 26 grudnia.
Jednak – jak podkreśla rządowy portal dla przedsiębiorców – święta nie są w holenderskim prawie obowiązkowymi dniami wolnymi. To CAO lub umowa decyduje, czy dzień świąteczny jest wolny, czy jest płatny i czy za pracę w święto należy się dodatek. Przykład: Dzień Wyzwolenia w wielu CAO jest płatnym dniem wolnym tylko co pięć lat, w roku jubileuszowym (2025, 2030).
Wigilia (24 grudnia) w Holandii nie jest świętem i zwykle jest normalnym dniem pracy. W Polsce od 2025 roku Wigilia jest dniem wolnym od pracy – ale to przepis polski, który nie obowiązuje holenderskich pracodawców. Podobnie Trzech Króli (6 stycznia), 1 maja, 3 maja, Boże Ciało, 15 sierpnia czy 1 i 11 listopada – w Holandii to zwykłe dni robocze.
Przykład z CAO: transport drogowy
Jak to wygląda w praktyce, pokazuje CAO dla transportu drogowego towarów (Beroepsgoederenvervoer) na 2026 rok. Według związku CNV w niedziele i uznane święta co do zasady się nie pracuje, chyba że wymaga tego charakter lub interes firmy. Za pracę w święto kierowca wybiera między dodatkiem 100% do stawki godzinowej a dniem wolnym (8 godzin), który pracodawca wyznacza po konsultacji i który trzeba wykorzystać w ciągu 8 tygodni. To jeden przykład – w innych branżach, np. w szklarniach (glastuinbouw), w magazynach czy w handlu, zasady są inne. Szukaj w swoim CAO słów: toeslag, zondag, feestdagen, onregelmatige uren.
Pracownicy agencji: co mówi CAO dla pracy tymczasowej?
Większość Polaków w Holandii zaczyna przez agencję pracy (uitzendbureau). Ich wynagrodzenie reguluje CAO dla pracowników tymczasowych – ABU lub NBBU. Od 1 stycznia 2026 roku CAO ABU wprowadza zasadę „równoważnego wynagrodzenia” (gelijkwaardige beloning). Pracownik tymczasowy ma dostać łącznie co najmniej tyle, ile pracownik na tym samym lub porównywalnym stanowisku zatrudniony bezpośrednio u firmy, w której pracuje (inlener). Do kluczowych warunków należą m.in. płaca i czas pracy, w tym nadgodziny, praca nocna i odpoczynek. Dodatki liczy się od stawki podstawowej, według zasad obowiązujących u pracodawcy-użytkownika.
W praktyce oznacza to, że jeśli stali pracownicy magazynu dostają dodatek za niedzielę lub święto, pracownik z agencji też powinien go otrzymać albo dostać równoważną rekompensatę w innym kluczowym składniku. NBBU ma własne CAO – sprawdź, które obowiązuje w twojej agencji (jest to zapisane w umowie). Agencja musi przy każdym skierowaniu potwierdzić warunki zatrudnienia na piśmie. Nieprawidłowości w stosowaniu CAO dla pracy tymczasowej można zgłosić do SNCU, organizacji kontrolującej przestrzeganie tych układów.
CAO ABU ma też szczegółowe zasady dotyczące świąt. Jeśli nie jest jasne, czy święto wypada w twój dzień pracy, decyduje m.in. to, czy w ostatnich 13 tygodniach zwykle pracowałeś w ten dzień tygodnia. Agencja nie może odebrać ci płatnego święta z nieistotnych powodów, np. dlatego, że tuż przed nim lub po nim masz urlop, firma ma przestój albo nie zostałeś wpisany do grafiku.
ORT w opiece zdrowotnej
W szpitalach, domach opieki i opiece domowej spotkasz skrót ORT – onregelmatigheidstoeslag, czyli dodatek za pracę w nieregularnych godzinach. Obejmuje zwykle wieczory, noce, weekendy i święta. Wysokość zależy od CAO (np. Ziekenhuizen, VVT, Gehandicaptenzorg) i od godziny, w której pracujesz – stawki za niedzielę i święta są zazwyczaj wyższe niż za zwykły wieczór. ORT bywa też wliczany do wynagrodzenia za urlop, co warto sprawdzić na pasku płacowym (loonstrook).
Jak zaplanować urlop na święta w Polsce
Grudzień to szczyt wniosków urlopowych, więc składaj je jak najwcześniej i na piśmie. Według Rijksoverheid pracodawca, który nie zgadza się na twój termin, musi zgłosić sprzeciw na piśmie w ciągu 2 tygodni od otrzymania wniosku. Jeśli tego nie zrobi, wniosek co do zasady uważa się za przyjęty. Odmówić może tylko z ważnych powodów biznesowych (zwaarwegende bedrijfsbelangen) i powinien umożliwić urlop w innym terminie. Firma może też wprowadzić zbiorowy urlop – wtedy terminy ustala z góry.
Przed wyjazdem sprawdź w CAO, czy 25 i 26 grudnia oraz 1 stycznia są u ciebie płatnymi dniami wolnymi – wtedy nie musisz brać na nie urlopu. Na Wigilię, a w razie potrzeby także na dzień podróży, zaplanuj zwykły dzień urlopowy. Zachowaj kopię zatwierdzonego wniosku, a po powrocie porównaj pasek płacowy z grafikiem: czy dodatek za pracę w święto lub niedzielę został naliczony tak, jak przewiduje twoje CAO.
Źródła: Rijksoverheid, Ondernemersplein (KVK), Nederlandse Arbeidsinspectie, CAO ABU 2026, CNV