Przycisk „wyłącz uzależnienie” w TikToku i Instagramie? Unia ma nowy plan
Maciej Wawrzyniak
15 listopada 2026 | 08:00
Komisja Europejska chce, by TikTok, Instagram czy Facebook musiały dawać użytkownikom przycisk wyłączający najbardziej uzależniające funkcje – takie jak niekończące się przewijanie i automatycznie odtwarzane filmy. Dorosłym Bruksela nie zamierza jednak niczego zakazywać i właśnie to budzi największe emocje.
Propozycję przedstawiono w środę 11 listopada. Chodzi o mechanizmy, które sprawiają, że trudno odłożyć telefon: timeline, który nie ma końca, i seria filmików odtwarzających się jeden po drugim bez żadnego kliknięcia. Według planu Komisji platformy miałyby być zobowiązane do udostępnienia prostego przycisku, którym każdy użytkownik może takie funkcje wyłączyć.
Dzieciom zakaz, dorosłym wybór
To ważne rozróżnienie. W przypadku dzieci poniżej 15. roku życia Unia chce uzależniającego projektowania aplikacji po prostu zakazać. Dla dorosłych Komisja nie proponuje zakazu – ma być przejrzystość i możliwość decyzji. Eurokomisarz Henna Virkkunen tłumaczy, że uzależniający design to w dużej mierze model biznesowy tych firm, a jednocześnie wielu użytkownikom te funkcje się podobają. „To częściowo także model biznesowy tych firm, by ich usługi uzależniały” – powiedziała, cytowana przez NOS. Dlatego, jej zdaniem, to użytkownik ma zdecydować, czy chce z nich korzystać.
„Historyczny błąd” – ostra krytyka z Parlamentu Europejskiego
Nie wszystkich to przekonuje. Holenderska europosłanka Kim van Sparrentak (Pro) nazywa propozycję historycznym błędem dla zdrowia i demokracji. Uważa, że Komisja wybrała „techbro's” zamiast ochrony ludzi i w ten sposób legitymizuje uzależniające modele biznesowe Big Techu.
Podobnie widzi to Jeroen Lenaers z CDA. „Nie tylko dzieci, ale także dorośli są w internecie poddawani wpływowi wprowadzających w błąd i manipulacyjnych rozwiązań projektowych” – podkreśla. Jego zdaniem odpowiedzialność za uczciwe i bezpieczne środowisko cyfrowe powinna spoczywać na platformach, a nie na użytkownikach. Według NOS politycy zarówno z lewej, jak i z prawej strony uważają, że przepisy mogłyby być ostrzejsze.
Influencerzy i subskrypcje też pod lupą
Pakiet dotyczy nie tylko mediów społecznościowych. Komisja chce, by influencerzy opłacani przez firmy wyraźnie to zaznaczali. Ma się też skończyć automatyczne przedłużanie subskrypcji online: po darmowym okresie próbnym firma musiałaby wprost zapytać klienta o zgodę, zanim zacznie pobierać opłaty. Za ochronę konsumentów odpowiada komisarz Michael McGrath. Jak mówi, przepisy mają dać więcej swobody wyboru, więcej kontroli, proste zasady i ścisły nadzór – bo gospodarka się zmieniła, więc i reguły muszą się zmienić. Około 60 procent zakupów w UE odbywa się obecnie przez internet.
Co to oznacza dla rodzin w Holandii
Na nowe przepisy trzeba jeszcze poczekać. Plany muszą zatwierdzić wszystkie 27 państw członkowskich, a zmiany wejdą w życie najwcześniej za ponad rok. Holenderski rząd popiera natomiast europejską granicę wieku w mediach społecznościowych – to temat, o którym w Holandii dyskutuje się coraz głośniej.
Zanim przycisk się pojawi, rodzice mogą korzystać z narzędzi, które już są w telefonach: na iPhonie to „Czas przed ekranem”, na Androidzie „Cyfrowa równowaga” z limitami dla poszczególnych aplikacji. Same platformy mają w ustawieniach przypomnienia o przerwie i dzienne limity czasu. Najlepiej ustawić je razem z dzieckiem i od razu umówić się, w jakich porach telefon odkładamy – na przykład przy posiłkach i przed snem.
Źródło: NOS