Huisarts w Holandii. Jak się zapisać i co zrobić, gdy praktyki są pełne

W Holandii to nie przychodnia ani szpital, lecz huisarts jest pierwszym i najważniejszym lekarzem. Bez zapisania się do niego trudno dostać skierowanie, receptę czy szybką pomoc. Wyjaśniamy krok po kroku, jak go znaleźć i co zrobić, gdy praktyki odmawiają przyjęcia.

Wielu Polaków po przyjeździe do Holandii odkłada zapisanie się do lekarza rodzinnego „na później”. Problem pojawia się w chwili, gdy przychodzi gorączka, ból pleców po pracy w magazynie albo potrzeba recepty. Wtedy okazuje się, że okoliczne praktyki nie przyjmują nowych pacjentów. Dlatego najlepiej załatwić to od razu po meldunku i wykupieniu ubezpieczenia.

Kim jest huisarts i dlaczego jest tak ważny

Huisarts to lekarz pierwszego kontaktu. W holenderskim systemie pełni rolę „bramkarza”: to on decyduje, czy potrzebujesz specjalisty, badań w szpitalu, fizjoterapii czy leków na receptę. Bez jego skierowania (verwijzing) wizyta u specjalisty zwykle nie zostanie pokryta z ubezpieczenia. Huisarts prowadzi też Twoją dokumentację medyczną, więc zna historię Twojego leczenia.

Ważna informacja dla portfela: wizyty u lekarza rodzinnego są w całości pokrywane z podstawowego ubezpieczenia (basisverzekering) i nie liczą się do eigen risico. W 2026 roku obowiązkowe eigen risico wynosi 385 euro, ale nie płacisz go za samą wizytę u huisartsa ani za kontakt z huisartsenpost. Eigen risico może natomiast dotyczyć np. leków, badań czy leczenia w szpitalu.

Co przygotować przed zapisaniem się

• Adres w Holandii – praktyki przyjmują zwykle osoby mieszkające w ich okolicy.
• Numer BSN – otrzymasz go po rejestracji w gminie.
• Holenderskie ubezpieczenie zdrowotne – nazwa ubezpieczyciela i numer polisy.
• Dokument tożsamości – dowód osobisty lub paszport.
• Informacje o zdrowiu – przyjmowane leki, choroby przewlekłe, alergie. Jeśli leczysz się na coś w Polsce, warto mieć ze sobą dokumentację.

Jak znaleźć lekarza rodzinnego krok po kroku

1. Sprawdź praktyki w okolicy. Najprościej wpisać w wyszukiwarkę „huisarts” i nazwę swojej miejscowości lub skorzystać z serwisu ZorgkaartNederland. Lista nie zawsze jest kompletna, a opinie bywają nieaktualne, więc traktuj je orientacyjnie.

2. Zadzwoń lub wejdź na stronę praktyki. Zapytaj, czy przyjmują nowych pacjentów (nieuwe patiënten). Wiele praktyk ma na stronie formularz zapisu (inschrijfformulier) do wypełnienia online lub do wydrukowania.

3. Wypełnij formularz i dostarcz dokumenty. Czasem trzeba osobiście przyjść do recepcji. Niektóre praktyki proponują też krótką rozmowę zapoznawczą z lekarzem.

4. Przenieś dokumentację. Jeśli zmieniasz lekarza w Holandii, wypisz się u poprzedniego i poproś o przekazanie Twojej kartoteki do nowej praktyki.

Kiedy praktyka może odmówić

Lekarz rodzinny ma prawo nie przyjąć nowego pacjenta. Najczęstsze powody to:

• pełna praktyka – za normę dla lekarza pracującego na pełny etat uznaje się 2095 pacjentów, ale o tym, czy lista jest zamknięta, decyduje sam lekarz;
• zbyt duża odległość – w nagłych przypadkach lekarz musi dotrzeć do pacjenta w ciągu około 15 minut, dlatego praktyki często przyjmują tylko mieszkańców określonych ulic lub kodów pocztowych;
• różnica zdań w sprawie konkretnej opieki – np. w kwestiach takich jak eutanazja.

Nikt cię nie chce przyjąć? Ubezpieczyciel musi pomóc

W niektórych regionach lekarzy rodzinnych brakuje szczególnie. Dotyczy to m.in. Zelandii, Fryzji, Drenthe, okolic Dordrechtu (Drechtsteden), regionu IJssel-Vecht, północy Holandii Północnej oraz Twente i Achterhoek.

Jeśli obdzwoniłeś kilka praktyk i wszędzie słyszysz „nie”, skontaktuj się ze swoim ubezpieczycielem zdrowotnym (zorgverzekeraar). Ma on obowiązek pomóc w znalezieniu lekarza rodzinnego w rozsądnej odległości od domu. Ta usługa nazywa się zorgbemiddeling. Ubezpieczyciel wie też, w których miejscowościach są listy oczekujących.

Gdy i to nie pomoże, możesz złożyć zgłoszenie do Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Urząd sprawdza, czy ubezpieczyciele wywiązują się ze swoich obowiązków wobec klientów.

A co, jeśli potrzebujesz pomocy, zanim się zapiszesz?

Sam zapis do lekarza rodzinnego nie jest prawnie obowiązkowy, ale zdecydowanie się opłaca. Jeśli nie jesteś zapisany, a Twój problem nie jest pilny, praktyka może odmówić wizyty. W nagłej sytuacji ani huisarts, ani huisartsenpost nie mogą jednak odmówić pomocy. Zostaniesz wtedy przyjęty jako tzw. passant, czyli pacjent przejściowy. Może to wiązać się z dodatkową opłatą, a recepcja może poprosić o dokument tożsamości.

Wieczorem, w nocy i w weekend: huisartsenpost

Poza godzinami pracy praktyki, czyli zwykle wieczorem, w nocy, w weekendy i święta, dzwonisz do huisartsenpost. To dyżur lekarzy rodzinnych dla całego regionu. Nie idź tam bez telefonu: najpierw rozmawiasz z asystentką, która ocenia, czy potrzebna jest wizyta, porada telefoniczna, czy wystarczy poczekać do rana. Numer do huisartsenpost znajdziesz na stronie swojej praktyki lub nagrany na jej automatycznej sekretarce.

W sytuacji zagrożenia życia, na przykład przy podejrzeniu zawału, udaru, poważnym wypadku czy dużej utracie krwi, od razu dzwoń pod numer alarmowy 112.

Praktyczne wskazówki na start

• Zapisz się zaraz po przeprowadzce, nawet jeśli jesteś zdrowy. Gdy zachorujesz, będzie za późno na szukanie.
• Dzwoń rano. W wielu praktykach umawianie wizyt odbywa się w określonych godzinach porannych. Asystentka (doktersassistente) zada kilka pytań o objawy i dobierze termin lub poradę.
• Przygotuj się do rozmowy. Jeśli słabo mówisz po holendersku, zapisz wcześniej objawy po angielsku lub poproś bliską osobę o pomoc. Lekarze w Holandii zwykle dobrze znają angielski.
• Nie zdziw się, że nie dostaniesz od razu antybiotyku. Holenderscy lekarze często zalecają najpierw odpoczynek i obserwację. Jeśli objawy się nasilają, zgłoś się ponownie.
• Zmieniasz adres? Sprawdź, czy dalej mieszkasz w rejonie swojej praktyki. Po przeprowadzce do innego miasta trzeba zapisać się do nowego lekarza.

Więcej o tym, co zrobić, gdy problem zdrowotny pojawi się poza godzinami pracy przychodni, przeczytasz w tekście Ból w nocy w Holandii? Ten wybór może kosztować 385 euro.

Źródła: Rijksoverheid, Kassa (BNNVARA), Overstappen.nl