Prąd i gaz w Holandii: umowa stała, zmienna czy dynamiczna? Ile kosztuje zmiana dostawcy
Umowa stała, zmienna czy dynamiczna? Przy cenach gazu, które w 2026 roku mocno skakały, wybór umowy na prąd i gaz w Holandii ma realny wpływ na domowy budżet. Wyjaśniamy różnice, jak zmienić dostawcę i ile kosztuje wcześniejsze zerwanie umowy.
Osoby, które same wynajmują mieszkanie lub mają własny dom, zwykle płacą za energię bezpośrednio dostawcy. W Holandii jest ich wielu, a oferty różnią się nie tylko ceną, ale przede wszystkim rodzajem umowy. W pokojach od agencji czy właściciela energia jest często wliczona w czynsz – wtedy te decyzje podejmuje wynajmujący.
Trzy rodzaje umów
Umowa stała (vast contract) – cena za kWh i m³ gazu jest zamrożona na określony czas, np. rok lub trzy lata. Daje przewidywalność: wiesz, ile zapłacisz, nawet gdy ceny na rynku pójdą w górę. Minusem jest opłata za wcześniejsze zerwanie umowy i to, że nie skorzystasz od razu na spadkach cen.
Umowa zmienna (variabel contract) – dostawca może zmieniać ceny, zwykle kilka razy w roku, z wyprzedzeniem informując o zmianie. Taką umowę można wypowiedzieć w każdej chwili, zwykle z 30-dniowym wyprzedzeniem i bez opłat.
Umowa dynamiczna (dynamisch contract) – cena zmienia się co godzinę (prąd) lub codziennie (gaz) w zależności od cen na giełdzie energii. Gdy ceny spadają, odczuwasz to od razu – na przykład jesienią 2026 roku, gdy hurtowa cena gazu spadła o kilkanaście procent, korzystali na tym właśnie klienci z umowami dynamicznymi. Gdy ceny rosną, płacisz więcej od razu. Umowę dynamiczną zwykle można wypowiedzieć z krótkim terminem, od 0 do 30 dni.
Która umowa dla kogo
- Stała – dla osób, które chcą spokoju i stałych miesięcznych rat, np. rodzin z ciasnym budżetem.
- Zmienna – dla tych, którzy chcą elastyczności i możliwości szybkiej zmiany dostawcy.
- Dynamiczna – dla osób, które mogą przesuwać zużycie na tańsze godziny (pranie, ładowanie auta elektrycznego), mają panele słoneczne lub baterię domową i akceptują ryzyko wahań cen.
Jak zmienić dostawcę
Zmiana dostawcy energii w Holandii jest prosta. Zawierasz umowę z nowym dostawcą, a on sam wypowiada umowę u poprzedniego i ustala datę zmiany. Prąd i gaz płyną bez przerwy – zmienia się tylko firma, która wystawia rachunki.
Po zawarciu nowej umowy masz 14 dni na odstąpienie od niej bez podania przyczyny. W tym czasie możesz też zrezygnować, jeśli okaże się, że opłata za zerwanie dotychczasowej umowy jest wyższa, niż się spodziewałeś.
Ile kosztuje zerwanie umowy stałej
Od 1 czerwca 2023 roku obowiązują nowe zasady ACM dla umów stałych zawartych od tej daty. Opłata za wcześniejsze wypowiedzenie (opzegvergoeding):
- może wynosić najwyżej tyle, ile dostawca faktycznie traci – liczy się ją na podstawie różnicy między ceną z twojej umowy a aktualną ceną rynkową oraz ilości energii, która zostałaby zużyta do końca umowy,
- nie jest naliczana, jeśli ceny od czasu zawarcia umowy wzrosły – wtedy dostawca nic nie traci,
- nie dotyczy umów zmiennych i dynamicznych.
Możesz zapytać obecnego dostawcę o wysokość opłaty, zanim podejmiesz decyzję. Nowy dostawca powinien poinformować cię o niej w ciągu kilku dni od zawarcia umowy. Dla umów stałych zawartych przed 1 czerwca 2023 roku obowiązują stare zasady.
Uważaj na naciągaczy
ACM ostrzega przed agresywnymi sprzedawcami, którzy chodzą od drzwi do drzwi lub dzwonią i namawiają do zmiany umowy, nie mówiąc o kosztach zerwania starej umowy. Zasady:
- nie podpisuj niczego na progu ani przez telefon, jeśli nie rozumiesz warunków,
- poproś o ofertę na piśmie lub e-mailem,
- nie podawaj numeru konta ani danych do logowania osobom, które same się z tobą skontaktowały,
- pamiętaj o 14 dniach na odstąpienie od umowy.
Jak porównywać oferty
Przy porównywaniu patrz nie tylko na cenę za kWh i m³, ale też na stałe opłaty miesięczne (vaste leveringskosten), ewentualny bonus powitalny i to, jak długo obowiązuje cena. Bonus za przejście wygląda atrakcyjnie, ale przy wyższej cenie jednostkowej może się nie opłacać. Porównywarki internetowe pokazują roczny koszt dla podanego zużycia – sprawdź swoje zużycie na ostatnim rocznym rozliczeniu (jaarafrekening).
Miesięczna rata i roczne rozliczenie
W Holandii zwykle płacisz stałą miesięczną zaliczkę (termijnbedrag), a raz w roku dostajesz rozliczenie. Jeśli zużyłeś więcej, niż wynikało z zaliczek, dopłacasz – czasem kilkaset euro. Warto więc samemu skorygować zaliczkę w aplikacji dostawcy, gdy ceny lub zużycie rosną. Przy umowie dynamicznej rachunek jest zwykle wystawiany co miesiąc według faktycznego zużycia.
Pięć sposobów na niższy rachunek zimą
- Obniż temperaturę na termostacie o 1 stopień – to jedna z najprostszych oszczędności na gazie.
- Ustaw niższą temperaturę na noc i na czas, gdy nikogo nie ma w domu.
- Nie zasłaniaj kaloryferów meblami i zasłonami, a za kaloryferem przy zewnętrznej ścianie możesz umieścić folię odbijającą ciepło.
- Uszczelnij nieszczelne okna i drzwi taśmą – zestawy kosztują kilka euro w sklepach budowlanych.
- Skróć prysznic i obniż temperaturę wody w bojlerze, jeśli masz na to wpływ.
Wiele gmin w Holandii oferuje też bezpłatne porady energetyczne (energiecoach) i zestawy do uszczelniania mieszkania. Sprawdź na stronie swojej gminy, czy taka pomoc jest dostępna – często także dla najemców.
Najczęstsze pytania
Wyprowadzam się. Czy muszę płacić opłatę za zerwanie umowy?
Przy przeprowadzce zwykle możesz przenieść umowę na nowy adres. Jeśli wyprowadzasz się do mieszkania, gdzie energia jest wliczona w czynsz, lub za granicę, zapytaj dostawcę o zasady.
Czy cena gazu spadnie od razu, gdy spada na giełdzie?
Tylko przy umowie dynamicznej. Przy umowach zmiennych dostawcy zwykle czekają, czy spadek się utrzyma.
Mam licznik inteligentny. Czy to coś zmienia?
Licznik inteligentny (slimme meter) przesyła dane o zużyciu automatycznie, więc nie musisz sam podawać odczytów. Jest też warunkiem korzystania z umowy dynamicznej. Montaż jest bezpłatny – zamawia się go u operatora sieci.
Gdzie złożyć skargę?
Najpierw u dostawcy. Jeśli to nie pomoże, sprawę można zgłosić do komisji ds. sporów energetycznych (Geschillencommissie Energie) lub zgłosić problem do ACM przez ConsuWijzer.
Źródła: ACM, NOS