Najmniejsza gmina w Holandii chce zniknąć. Rozendaal ma 1800 mieszkańców i 15 urzędników
Maciej Wawrzyniak
13 listopada 2026 | 19:00
Rozendaal pod Arnhem to najmniejsza gmina na holenderskim lądzie: 1800 mieszkańców i około 15 urzędników. Rada gminy chce połączyć się z sąsiednimi Rheden i Brummen, bo samodzielne istnienie przestało się opłacać.
Mniej mieszkańców mają tylko wyspiarskie gminy Schiermonnikoog i Vlieland. Rozendaal leży przy Velp, na skraju Parku Narodowego Veluwezoom w Geldrii. Gmina jest znana z tego, że w wieczory wyborcze często jako jedna z pierwszych liczy wszystkie głosy i podaje wynik.
Dziura w budżecie i za mało ludzi
W tym roku sprawdzono, czy Rozendaal poradzi sobie w przyszłości. Okazało się, że od przyszłego roku gmina będzie miała stały deficyt budżetowy. Do tego około piętnastoosobowy urząd nie jest wystarczająco przygotowany na coraz więcej obowiązków, które państwo nakłada na gminy.
– Samodzielne funkcjonowanie wymaga dużych, stałych inwestycji w ludzi, wiedzę i systemy. Nie mamy na to pieniędzy – mówi burmistrz Timmer. Dziewięcioosobowa rada gminy uznała, że dalsze samodzielne działanie nie jest już odpowiedzialne ani finansowo, ani organizacyjnie.
Razem z Rheden i Brummen
Najpierw brano pod uwagę również Arnhem, ale zarząd gminy uznał, że najlepszym wyjściem będzie dołączenie do Rheden (około 44 tys. mieszkańców) i Brummen (około 22 tys.). Te dwie gminy są już w trakcie łączenia się.
Rheden i Brummen chcą do przyszłego lata mieć plan, jak ma wyglądać nowa gmina. Rozendaal może więc dołączyć do rozmów na wczesnym etapie. – Rozendaal może uczestniczyć jako równorzędny trzeci partner – podaje gmina. Zgodzić się na to muszą jeszcze rady Rheden i Brummen.
Dlaczego w Holandii gmin ubywa
Łączenie gmin (herindeling) to w Holandii stały proces. Liczba gmin od lat spada, bo małym urzędom coraz trudniej udźwignąć zadania, które przejęły od państwa, m.in. opiekę społeczną i pomoc młodzieży.
Dla mieszkańców fuzja zwykle oznacza nową nazwę gminy, nowy urząd i z czasem także zmiany w lokalnych podatkach i opłatach, np. za śmieci. Meldunek przenosi się automatycznie, więc nie trzeba niczego zgłaszać samodzielnie. Warto jednak sprawdzić, gdzie po zmianie będzie się załatwiać sprawy w urzędzie, np. zgłoszenia, zezwolenia czy opłaty lokalne.
Rozendaal to przykład gminy, w której wszystko dzieje się na małą skalę: rada liczy dziewięć osób, a cały urząd mieści się w kilkunastu etatach. Dla mieszkańców oznaczało to krótką drogę do urzędników, ale też coraz większe trudności z obsługą nowych zadań. Decyzja o fuzji nie jest jeszcze ostateczna, bo potrzebna jest zgoda wszystkich trzech gmin.
Źródło: NOS