Na rowerze nawet w deszczu. 7 rzeczy, których Polacy uczą się w Holandii

Pada? Zakładasz kurtkę. Wieje? Jedziesz trochę wolniej. Masz do sklepu trzy kilometry? Samochód często nawet nie wchodzi w grę. Po przeprowadzce do Holandii wielu Polaków szybko odkrywa, że rower nie jest tutaj sprzętem na weekendową wycieczkę. Jest po prostu środkiem transportu.

Skala tego zjawiska jest trudna do zrozumienia, dopóki samemu nie zacznie się żyć w Holandii. Według holenderskiego rządu około 27 proc. wszystkich podróży odbywa się na rowerze, a w kraju jest więcej rowerów niż mieszkańców. Oficjalne dane mówią o około 22,8 mln rowerów.

Dla osoby przyjeżdżającej z Polski oznacza to kilka nowych zasad codzienności.

1. Rower nie jest sportem. Jest jak samochód albo autobus

To pierwsza zmiana sposobu myślenia.

W Polsce pytanie „jeździsz na rowerze?” często kojarzy się ze sportem, rekreacją albo weekendową trasą. W Holandii odpowiedź może oznaczać coś znacznie prostszego: jadę nim do pracy, szkoły, sklepu i znajomych.

CBS podaje, że w 2023 roku mieszkaniec Holandii w wieku co najmniej 6 lat wykonywał średnio 266 podróży rowerem rocznie i przejeżdżał około 1065 kilometrów. Aż 27 proc. wszystkich przemieszczeń odbywało się właśnie na dwóch kółkach.

Co ciekawe, rower nie służy wyłącznie do dojazdów do pracy. Holendrzy używają go również do:

• zakupów,
• odwożenia dzieci,
• wizyt u znajomych,
• szkoły i studiów,
• sportu i rekreacji.

Po kilku miesiącach życie zaczyna się więc układać według innego pytania. Nie: „czy pojadę rowerem?”, ale „czy jest jakiś powód, żeby tym razem nim nie jechać?”

2. Deszcz nie zawsze oznacza zmianę planów

To jeden z najbardziej charakterystycznych obrazków: mokra ścieżka rowerowa, kaptury, peleryny przeciwdeszczowe i dziesiątki osób jadących dalej do pracy czy szkoły.

Nie oznacza to jednak, że pogoda nie ma znaczenia. Dane CBS pokazują, że deszcz i wiatr zmniejszają prawdopodobieństwo wyboru roweru. W 2024 roku liczba podróży rowerowych spadła o około 6 proc. w porównaniu z rokiem wcześniejszym, a był to wyjątkowo mokry rok.

Różnica polega raczej na tym, że lekki deszcz nie musi automatycznie oznaczać przesiadki do samochodu.

Po przeprowadzce do Holandii szybko pojawiają się więc nowe elementy garderoby:

• porządna kurtka przeciwdeszczowa,
• nieprzemakalne spodnie,
• pokrowiec na siodełko,
• wodoodporna torba,
• kaptur, który nie spada przy pierwszym podmuchu wiatru.

I nagle prognoza „przelotne opady” przestaje oznaczać „zostawiam rower w domu”.

3. Ścieżka rowerowa ma własne zasady i własne tempo

Polak, który pierwszy raz wjeżdża rowerem do centrum Amsterdamu, Utrechtu czy Hagi, może przeżyć mały szok.

Ścieżka rowerowa nie jest spokojnym pasem dla osób jadących rekreacyjnie. To pełnoprawna część systemu transportowego.

Holandia ma około 35 tys. kilometrów tras rowerowych i szybkich połączeń rowerowych.

Na popularnych trasach jednocześnie jadą:

• zwykłe rowery miejskie,
• e-bike'i,
• rowery cargo,
• rodzice z dziećmi,
• uczniowie,
• osoby dojeżdżające do pracy.

Dlatego nowy mieszkaniec szybko uczy się kilku niepisanych zasad: nie zatrzymuj się nagle na środku ścieżki, nie jedź całą szerokością grupą i zwracaj uwagę na szybszych użytkowników.

Rowerzysta nie jest tutaj dodatkiem do ruchu ulicznego. Jest jego pełnoprawnym uczestnikiem.

4. Światło w rowerze to nie dodatek

Jesienią i zimą jedna rzecz nabiera szczególnego znaczenia: oświetlenie.

Holenderskie przepisy wymagają podczas jazdy po zmroku oraz przy słabej widoczności białego lub żółtego światła z przodu i czerwonego z tyłu. Lampki nie mogą migać. Rower powinien mieć także wymagane elementy odblaskowe.

To szczególnie istotne w kraju, w którym wiele osób dojeżdża rowerem do pracy lub szkoły także jesienią i zimą.

Dlatego klasyczna sytuacja wygląda tak: rano wychodzisz z domu, okazuje się, że tylna lampka nie działa i nagle mała bateria staje się pilniejszym zakupem niż kawa.

Za jazdę bez wymaganego oświetlenia można dostać mandat.

Pierwsza holenderska lekcja brzmi więc: sprawdź hamulce, opony i światła, zanim naprawdę zaczniesz traktować rower jako codzienny transport.

5. Jeden zamek może nie wystarczyć

Druga lekcja przychodzi czasem znacznie boleśniej.

Rower trzeba dobrze przypinać.

Kradzieże pozostają w Holandii realnym problemem. W badaniu bezpieczeństwa CBS za 2025 rok 4,9 proc. mieszkańców w wieku co najmniej 15 lat deklarowało, że w ciągu poprzednich 12 miesięcy padło ofiarą kradzieży roweru.

Dlatego Holendrzy często stosują dwa zabezpieczenia:

• blokadę tylnego koła,
• dodatkowy łańcuch lub U-lock przypięty do stałego elementu.

Szczególnej ostrożności wymagają drogie e-bike'i. Pozostawienie wartościowego roweru przed dworcem na cały dzień tylko z prostą blokadą szybko może okazać się bardzo kosztowną lekcją.

Po przeprowadzce uczysz się więc nie tylko jeździć „jak Holender”, ale też parkować rower jak Holender.

6. Dziecko na rowerze nikogo nie dziwi

Widok kilkuletnich dzieci jadących z rodzicami do szkoły jest normalną częścią porannego ruchu.

Holenderska kultura rowerowa zaczyna się bardzo wcześnie. Dutch Cycling Embassy wskazuje, że dzieci powszechnie dojeżdżają rowerami do szkół podstawowych i średnich.

Z czasem rośnie samodzielność. Dla rodziców przyjeżdżających z Polski może być zaskakujące, jak naturalne jest traktowanie roweru jako środka transportu dziecka, a nie wyłącznie zabawki.

Pomaga infrastruktura. Gęsta sieć dróg rowerowych, oddzielone trasy i rozwiązania projektowane z myślą o rowerzystach sprawiają, że codzienna jazda wygląda inaczej niż w miejscu, gdzie dziecko przez większość trasy musi poruszać się obok samochodów.

Nie oznacza to, że rower jest pozbawiony ryzyka. Holenderski rząd podkreśla, że rowerzyści należą do szczególnie narażonych uczestników ruchu i prowadzi kampanie dotyczące m.in. oświetlenia oraz rozpraszania uwagi podczas jazdy.

7. Trzy kilometry nagle okazują się „blisko”

To być może największa zmiana.

Po kilku miesiącach w Holandii zmienia się poczucie odległości.

Sklep oddalony o 2 km? Blisko.

Szkoła 3 km dalej? Można jechać rowerem.

Praca 6 km od domu? To nadal normalny dystans do pokonania na dwóch kółkach.

Według CBS 70 proc. podróży rowerowych w 2023 roku miało mniej niż 3,7 km.

Jednocześnie holenderski rząd zwraca uwagę, że ponad połowa podróży samochodem ma długość poniżej 7,5 km. Właśnie takie odległości są jednym z głównych obszarów, w których państwo zachęca do wyboru roweru.

E-bike dodatkowo przesunął tę granicę. Dystans, który na zwykłym rowerze dla części osób byłby zbyt długi, staje się realnym codziennym dojazdem.

7 rzeczy, które po pewnym czasie stają się normalne

Po przeprowadzce do Holandii rowerowa codzienność może wyglądać początkowo dość egzotycznie.

Po pewnym czasie przestajesz jednak dziwić się, że:

• ktoś jedzie do biura w eleganckim ubraniu na rowerze,
• rodzic wiezie dwójkę dzieci w bakfiets,
• pada deszcz, a ścieżka nadal jest pełna,
• przy dworcu stoją tysiące rowerów,
• 5 km nie jest traktowane jako szczególnie długa trasa,
• lampki rowerowe leżą przy kasie w wielu sklepach,
• człowiek wydaje kilkadziesiąt euro na zamek do roweru wartego niewiele więcej.

I właśnie wtedy okazuje się, że największa różnica między Polską a Holandią nie dotyczy samego roweru. Dotyczy tego, jak myślimy o przemieszczaniu się.

W Holandii samochód nie musi być pierwszym wyborem nawet wtedy, gdy stoi pod domem. Rower może być szybszy, łatwiejszy do zaparkowania i wystarczający do codziennych spraw.

Deszcz czasem zmieni te plany. Wiatr też. Ale lekka mżawka coraz rzadziej staje się wymówką.

Po prostu zapinasz kurtkę i jedziesz.

źródło: www.cbs.nl, www.government.nl