Holandia: ulga na leczenie może zniknąć. Co z rekompensatą?

Holandia: ulga na leczenie może zniknąć. Osoby przewlekle chore i z niepełnosprawnościami w Holandii nadal nie wiedzą, jak będzie wyglądała zapowiadana rekompensata za rosnące koszty opieki. Rząd chce od 2028 roku zlikwidować ulgę podatkową na tzw. specifieke zorgkosten. Na nowy system wsparcia zarezerwowano 350 mln euro, ale szczegółowego planu podziału pieniędzy wciąż nie przedstawiono.

Sprawa jest szczególnie ważna dla osób, które każdego roku ponoszą wysokie wydatki związane z chorobą lub niepełnosprawnością. Dotyczy to również Polaków mieszkających i rozliczających podatki w Holandii.

Rząd oficjalnie potwierdza, że chce znieść aftrek specifieke zorgkosten od 1 stycznia 2028 roku. Propozycja znalazła się w Belastingplan 2027, ale musi jeszcze zostać zaakceptowana przez Tweede Kamer i Eerste Kamer.

Co dziś można odliczyć od podatku?

Obecny system pozwala w określonych sytuacjach odliczyć od dochodu część wydatków związanych ze zdrowiem.

Chodzi o tzw. specifieke zorgkosten, czyli szczególne koszty opieki zdrowotnej. Mogą to być między innymi niektóre wydatki na leki, pomoce medyczne czy inne koszty spełniające warunki Belastingdienst.

W materiale NOS jako przykłady pojawiają się również specjalistyczne wkładki lub obuwie, protezy czy określone dostosowania związane z niepełnosprawnością. Jedna z osób cytowanych przez holenderskie media szacuje, że obecne odliczenie daje jej 2000–3000 euro korzyści rocznie.

Dla gospodarstwa domowego z wysokimi, stałymi kosztami zdrowotnymi likwidacja tej możliwości może więc oznaczać odczuwalną różnicę w domowym budżecie.

Dlaczego Holandia chce zlikwidować ulgę?

Rząd argumentuje, że obecny mechanizm jest zbyt skomplikowany.

Podatnik musi sam ustalić, które wydatki może odliczyć, prowadzić dokumentację i prawidłowo wykazać koszty w zeznaniu podatkowym. Błędy mogą prowadzić do korekt i późniejszego zwrotu części otrzymanych pieniędzy.

Drugim argumentem jest to, że system nie zawsze pomaga tym osobom, które najbardziej potrzebują wsparcia. Osoby z niższymi dochodami mogą mieć mniejszą możliwość wykorzystania ulgi podatkowej. Dlatego rząd chce zastąpić obecne rozwiązanie bardziej ukierunkowaną pomocą dla przewlekle chorych.

Problem polega na tym, że wiadomo już, co ma zniknąć, ale nadal nie wiadomo dokładnie, co pojawi się w zamian.

350 mln euro na rekompensaty. Czy to wystarczy?

Likwidacja obecnej ulgi ma przynieść budżetowi około 500 mln euro. Z tej kwoty 350 mln euro ma zostać przeznaczone na nowy system rekompensat dla osób przewlekle chorych i z niepełnosprawnościami.

Część partii w Tweede Kamer ma jednak wątpliwości, czy taka suma będzie wystarczająca.

Sekretarz stanu ds. finansów Eelco Eerenberg uważa, że nowa pomoc ma trafiać do mniejszej, bardziej precyzyjnie określonej grupy. Według niego obecnie z odliczeń korzystają także osoby, które niekoniecznie potrzebują dodatkowego wsparcia finansowego.

To oznacza, że kluczowe stanie się pytanie: kto według nowych zasad zostanie uznany za osobę rzeczywiście potrzebującą rekompensaty?

Na razie nie ma odpowiedzi.

Problemem jest nie tylko jedna ulga

Niepokój organizacji i części posłów wynika również z tego, że likwidacja odliczenia nie jest jedyną planowaną zmianą dotyczącą wydatków na zdrowie.

NOS wskazuje na kilka rozwiązań, które mogą zwiększyć obciążenia części osób przewlekle chorych i osób z niepełnosprawnościami. Wśród nich są plany dotyczące odpłatności za wijkverpleging, zmian w eigen risico oraz ograniczeń związanych z pomocą domową w ramach Wmo.

Obecnie obowiązkowe eigen risico w 2026 roku wynosi 385 euro dla osoby pełnoletniej korzystającej z opieki objętej podstawowym ubezpieczeniem, z wyjątkami określonymi w przepisach.

Według informacji przytaczanych przez NOS, w niektórych gospodarstwach domowych łączny efekt planowanych zmian może oznaczać nawet kilkaset euro dodatkowych wydatków miesięcznie.

Możliwy jest też wpływ na toeslagen

Sprawa może być jeszcze bardziej skomplikowana, ponieważ odliczenia podatkowe wpływają na wysokość dochodu wykazywanego fiskusowi.

NOS zwraca uwagę, że likwidacja aftrek specifieke zorgkosten może w części przypadków przełożyć się również na wysokość otrzymywanych dodatków, czyli toeslagen. Dokładne skutki będą jednak zależały od konstrukcji nowego systemu i indywidualnej sytuacji podatnika.

Dlatego na tym etapie nie da się jeszcze uczciwie wyliczyć, ile konkretna osoba straci lub otrzyma po zmianach.

Tweede Kamer może zatrzymać likwidację ulgi

Sprawa nie jest jeszcze przesądzona.

Większość Tweede Kamer zwróciła się do rządu o sprawdzenie, czy obecnego odliczenia nie można zachować, ale ograniczyć go wyłącznie do osób rzeczywiście przewlekle chorych i osób z niepełnosprawnościami.

To oznacza, że możliwy jest jeszcze inny scenariusz niż całkowita likwidacja systemu.

Eerenberg zapowiedział, że w ciągu miesiąca ma przedstawić plan dotyczący rekompensaty i przyszłości odliczenia kosztów opieki. Jeżeli propozycja nie przekona parlamentu, część ugrupowań rozważa wyłączenie tej zmiany z Belastingplan. W takim wariancie obecny system mógłby funkcjonować dłużej.

Co powinien zrobić Polak rozliczający się w Holandii?

Na razie nie trzeba zmieniać sposobu rozliczenia tylko dlatego, że rząd zapowiedział likwidację ulgi.

Obecna aftrek specifieke zorgkosten nadal obowiązuje, a planowana data jej zniesienia to dopiero 1 stycznia 2028 roku. Sama propozycja wymaga jeszcze zgody parlamentu.

Jeżeli ponosisz wysokie wydatki związane z chorobą lub niepełnosprawnością, rozsądnie jest nadal:

• zachowywać faktury i rachunki za koszty zdrowotne,
• sprawdzać, które wydatki spełniają warunki odliczenia,
• nie zakładać jeszcze, że od 2028 roku na pewno stracisz całą obecną korzyść,
• śledzić nowy plan rekompensat, który ma zostać przedstawiony w najbliższych tygodniach.

Dopiero wtedy będzie można porównać obecne odliczenie z nowym systemem i policzyć, kto faktycznie zyska, a kto straci.

Największa niewiadoma dotyczy teraz właśnie kryteriów. Jeżeli z 500 mln euro oszczędności tylko 350 mln wróci w formie rekompensaty, kluczowe będzie to, kogo rząd zakwalifikuje do wsparcia i jak wysoka będzie wypłata. Odpowiedź ma pojawić się w ciągu miesiąca.

źródło: nos.nl