Ile godzin wolno pracować w Holandii? Przerwy, odpoczynek i nocne zmiany

Zmęczony pracownik w magazynie trzyma się za plecy

12 godzin na zmianie, 60 godzin w tygodniu i obowiązkowa przerwa po 5,5 godziny pracy. Holenderska ustawa o czasie pracy (Arbeidstijdenwet) chroni także pracowników magazynów, szklarni i agencji. Sprawdź, jakie masz prawa i gdzie zgłosić, gdy pracodawca je łamie.

Długie zmiany w szczycie sezonu, nocki w centrum dystrybucji, praca sześć dni w tygodniu: wielu Polaków w Holandii zna to z własnego doświadczenia. Arbeidstijdenwet (ustawa o czasie pracy) wyznacza granice, których pracodawca nie może przekroczyć. Dotyczy to także pracowników zatrudnionych przez uitzendbureau, czyli agencję pracy. Układ zbiorowy (cao) może niektóre zasady zmieniać, ale tylko w ustawowych granicach.

Maksymalny czas pracy: zmiana i tydzień

Według Rijksoverheid obowiązują następujące limity:

  • maksymalnie 12 godzin na jednej zmianie,
  • maksymalnie 60 godzin w jednym tygodniu,
  • średnio najwyżej 55 godzin tygodniowo w okresie 4 tygodni,
  • średnio najwyżej 48 godzin tygodniowo w okresie 16 tygodni.

Oznacza to, że możesz okresowo pracować bardzo dużo, np. w sezonie, ale potem musisz mieć lżejsze tygodnie, żeby średnia się zgadzała. Cao może zawierać inne zasady, ale nigdy nie może dopuścić pracy powyżej 60 godzin w tygodniu.

Przerwy: po 5,5 i po 10 godzinach

  • Pracujesz więcej niż 5,5 godziny: przysługuje ci 30 minut przerwy. Można je podzielić na 2 × 15 minut.
  • Pracujesz więcej niż 10 godzin: przysługuje ci 45 minut przerwy, którą można podzielić na części po co najmniej 15 minut.

Cao może inaczej ułożyć przerwy, ale po 5,5 godzinie pracy zawsze musi być co najmniej 15 minut. Przerwa nie może wypadać na samym początku ani na samym końcu zmiany, bo wtedy traci sens. Przerwy są zwykle niepłatne, chyba że umowa lub cao mówi inaczej. Warto więc sprawdzić na pasku wypłaty (loonstrook), jak liczone są godziny.

Odpoczynek między zmianami

  • Dobowy odpoczynek: co najmniej 11 godzin bez przerwy między końcem jednej zmiany a początkiem następnej. Raz na 7 dni można go skrócić do 8 godzin, jeśli wymaga tego rodzaj pracy.
  • Tygodniowy odpoczynek: 36 godzin bez przerwy na każde 7 dni albo 72 godziny na 14 dni. Te 72 godziny można podzielić na dwa bloki po co najmniej 32 godziny.

Przykład: kończysz zmianę o 23:00. Następną możesz zacząć najwcześniej o 10:00 rano. Wyjątkowo, raz w tygodniu, o 7:00.

Nocne zmiany

Zmiana nocna to taka, w której pracujesz co najmniej godzinę między 00:00 a 06:00. Dla takich zmian obowiązują ostrzejsze zasady:

  • nocna zmiana może trwać maksymalnie 10 godzin,
  • po nocnych zmianach przysługuje dłuższy odpoczynek,
  • w ciągu roku można przepracować najwyżej 140 nocnych zmian.

Młodzież 16–17 lat

Dla nastolatków w wieku 16 i 17 lat zasady są bardziej rygorystyczne: maksymalnie 9 godzin dziennie, 45 godzin w tygodniu i 160 godzin w ciągu 4 tygodni. Czas spędzony w szkole wlicza się do tych limitów. Młodzież w tym wieku nie może pracować w nocy, mieć dyżurów ani robić nadgodzin. To ważne dla rodziców, których dzieci dorabiają po szkole lub w wakacje.

Najczęstsze problemy w praktyce

  • „Przerwa” na koniec zmiany. Ktoś wychodzi 30 minut wcześniej i to ma być przerwa. Według przepisów przerwa nie może wypadać na końcu zmiany.
  • Zmiana po zmianie. Koniec o północy, początek o 6:00 kilka razy w tygodniu narusza zasadę 11 godzin odpoczynku.
  • Siedem dni pracy z rzędu przez kilka tygodni bez 36 godzin wolnego.
  • Nieopłacone nadgodziny. Sprawdzaj, czy liczba godzin na loonstrook zgadza się z twoimi notatkami.

Dobra praktyka: zapisuj codziennie godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy oraz przerwy, np. w notatkach w telefonie. W razie sporu to ważny dowód.

Nadgodziny a przepisy o czasie pracy

Arbeidstijdenwet mówi, ile godzin wolno pracować, ale nie mówi, ile trzeba za nie zapłacić. Holenderskie prawo nie przewiduje ustawowego dodatku za nadgodziny. To, czy dostaniesz za nie więcej (np. 125 lub 150 proc. stawki), zależy od umowy i od cao w twojej branży. Pracownicy agencji pracy mają zwykle zasady opisane w cao dla pracowników tymczasowych. Warto zajrzeć do niego, bo znajdziesz tam też dodatki za pracę w nocy, w weekendy i w święta.

Nadgodziny też liczą się do limitów: nawet jeśli pracodawca dobrze za nie płaci, nie może przekroczyć 12 godzin na zmianie i 60 godzin w tygodniu.

Jak sprawdzić swój grafik w 3 minuty

  1. Zsumuj godziny z ostatniego tygodnia. Więcej niż 60? To naruszenie.
  2. Sprawdź najdłuższą zmianę. Więcej niż 12 godzin (lub 10 w nocy)? To naruszenie.
  3. Policz odstęp między zmianami. Mniej niż 11 godzin częściej niż raz w tygodniu? To naruszenie.
  4. Sprawdź, czy w ostatnich 7 dniach miałeś 36 godzin wolnego bez przerwy, albo 72 godziny w ciągu ostatnich 14 dni.
  5. Policz nocne zmiany w tym roku. Limit to 140.

Jeśli coś się nie zgadza, zapisz daty i godziny. Z takimi notatkami łatwiej rozmawiać z agencją, związkiem zawodowym lub inspekcją.

Słowniczek

  • dienst: zmiana,
  • nachtdienst: zmiana nocna,
  • pauze: przerwa,
  • rusttijd: czas odpoczynku,
  • overuren / overwerk: nadgodziny,
  • rooster: grafik.

Gdzie zgłosić naruszenia

Najpierw warto porozmawiać z przełożonym lub konsultantem w agencji. Jeśli to nie pomaga, możesz zgłosić sprawę do Nederlandse Arbeidsinspectie (Inspekcji Pracy). Na stronie nlarbeidsinspectie.nl jest formularz „Onveilig, ongezond, oneerlijk werk melden”. Dostępna jest też anglojęzyczna strona nllabourauthority.nl. Zgłoszenia można składać także anonimowo.

Wsparcie oferują również związki zawodowe (np. FNV), a w sprawach umowy darmową poradę prawną daje Juridisch Loket.

Pytania i odpowiedzi

Czy agencja może kazać mi pracować 13 godzin?
Nie. Maksymalna zmiana to 12 godzin, a nocna 10 godzin.

Czy przerwa jest płatna?
Zwykle nie, chyba że twoja umowa lub cao mówi inaczej.

Czy cao może pozwolić na więcej godzin?
Cao może inaczej ułożyć niektóre zasady, ale nigdy nie może przekroczyć 60 godzin pracy w tygodniu.

Źródła: Rijksoverheid, Ondernemersplein, Nederlandse Arbeidsinspectie