Choroba w pracy w Holandii: jak się zgłosić, ile zapłaci pracodawca, co z uitzendbureau

Kalkulator brutto-nettoIle zostanie Ci z pensji brutto?Podatek, ulgi i vakantiegeld 8% – w jednym wyliczeniu.Przelicz pensję →Za darmo · bez rejestracjiaangifte24

Grypa, przeziębienie, ból pleców po zmianie w magazynie – jesienią i zimą chorobowe dopada wielu z nas. W Holandii zasady są inne niż w Polsce: nie ma L4 od lekarza, a o tym, ile dostaniesz, decyduje m.in. rodzaj umowy. Wyjaśniamy krok po kroku, jak zgłosić chorobę, ile zapłaci pracodawca i co robią osoby zatrudnione przez uitzendbureau.

Nie ma L4. Chorobę zgłaszasz sam

Największe zaskoczenie dla wielu Polaków: w Holandii nie idziesz do lekarza po zwolnienie. Huisarts nie wystawia zaświadczeń o niezdolności do pracy dla pracodawcy. Chorobę zgłaszasz sam – to tzw. ziekmelding.

• Kiedy? Najlepiej rano, przed rozpoczęciem zmiany, i nie później niż wymaga tego regulamin firmy lub CAO. Wiele firm wymaga zgłoszenia do określonej godziny.
• Jak? Zwykle telefonicznie do przełożonego, koordynatora lub biura agencji. SMS czy wiadomość na WhatsAppie często nie wystarczą – sprawdź zasady w swoim regulaminie (verzuimreglement).
• Co powiedzieć? Że jesteś chory, czy jesteś pod innym adresem niż zwykle, jak można się z tobą skontaktować i czy choroba może mieć związek z wypadkiem w pracy lub spowodowanym przez kogoś innego.

Pracodawca nie ma prawa pytać, na co chorujesz, ani żądać diagnozy. Możesz to powiedzieć dobrowolnie, ale nie musisz. Wolno mu natomiast zapytać, jak długo mniej więcej potrwa nieobecność i czy możesz wykonywać inną, lżejszą pracę.

Ile zapłaci pracodawca, gdy masz zwykłą umowę

Jeżeli masz umowę bezpośrednio z firmą (na czas określony lub nieokreślony), w czasie choroby pracodawca wypłaca ci wynagrodzenie. Zasady z ustawy wyglądają tak:

• co najmniej 70 procent pensji, przez maksymalnie 104 tygodnie (dwa lata),
• w pierwszym roku choroby nie mniej niż płaca minimalna (jeśli pracujesz na pełny etat),
• w umowie lub CAO mogą być zapisane maksymalnie 2 dni karencji (wachtdagen) – za pierwsze dwa dni choroby możesz nie dostać nic.

W praktyce wiele układów zbiorowych (CAO) jest korzystniejszych: w pierwszym roku pracownik dostaje często 100 lub 90 procent pensji, a dni karencji nie ma. Dlatego zawsze sprawdź swoje CAO – to ono, a nie sama ustawa, mówi, ile realnie zobaczysz na pasku (loonstrook).

Ważne: jeśli umowa na czas określony skończy się w trakcie choroby, pracodawca nie musi jej przedłużać. Wtedy obowiązek płacenia przechodzi z pracodawcy na UWV – patrz niżej.

Uitzendbureau: kiedy płaci agencja, a kiedy UWV

Większość Polaków w Holandii zaczyna od pracy przez agencję. Tu wszystko zależy od tego, czy twoja umowa ma tzw. uitzendbeding, czyli klauzulę agencyjną. Taka klauzula jest typowa w pierwszej fazie pracy (w CAO agencji to tzw. faza A).

• Umowa z uitzendbeding: gdy zachorujesz, umowa z agencją zwykle kończy się automatycznie. Nie zostajesz jednak bez pieniędzy – możesz dostać zasiłek chorobowy z Ziektewet, który wypłaca UWV albo (w imieniu UWV) wyspecjalizowana firma współpracująca z agencją.
• Umowa bez tej klauzuli (dalsze fazy, umowa na czas określony lub nieokreślony z agencją): agencja traktowana jest jak zwykły pracodawca i to ona wypłaca wynagrodzenie w czasie choroby.

Zasiłek z Ziektewet w pierwszym roku wynosi zasadniczo 70 procent dziennej stawki (dagloon), wyliczonej na podstawie wcześniejszych zarobków. Również tu mogą obowiązywać dni karencji. Zasiłek wpływa na konto, ale zwykle trzeba wypełnić formularze i odpowiadać na pytania lekarza ubezpieczeniowego – nie ignoruj listów od UWV.

Jeśli nie masz pewności, jaką masz umowę, zapytaj w biurze agencji wprost: „Heb ik een uitzendbeding in mijn contract?” Odpowiedź powinna być też w samej umowie.

Kontrole i lekarz zakładowy

W czasie chorobowego w Holandii nie leżysz „bez kontaktu”. Pracodawca lub agencja może:

• zadzwonić i zapytać o samopoczucie oraz przewidywany powrót,
• przysłać kontrolera na wizytę domową – dlatego musisz być osiągalny pod podanym adresem, zwłaszcza w pierwszych dniach,
• skierować cię do lekarza zakładowego (bedrijfsarts) lub do służby BHP (arbodienst).

Wizyta u bedrijfsarts jest obowiązkowa, jeśli zostaniesz wezwany. Lekarz ocenia, co możesz robić, a czego nie, ale pracodawcy przekazuje tylko wnioski (np. „może wykonywać lżejszą pracę”), a nie diagnozę. Nieodebrany telefon czy niepojawienie się na wizycie bez uzasadnienia mogą skończyć się wstrzymaniem wypłaty.

Chcesz wyjechać do Polski w czasie choroby? Najpierw uzgodnij to z pracodawcą lub agencją. Wyjazd bez zgody może zostać uznany za utrudnianie powrotu do zdrowia i kosztować cię wynagrodzenie.

Dłuższa choroba: plan powrotu do pracy

Gdy choroba się przeciąga, obowiązują przepisy tzw. ustawy o zapobieganiu niezdolności do pracy (Wet verbetering poortwachter). W skrócie:

• około 6. tygodnia lekarz zakładowy przygotowuje analizę problemu (probleemanalyse),
• około 8. tygodnia ty i pracodawca uzgadniacie plan działania (plan van aanpak) – jak i kiedy możesz wrócić do pracy,
• w 42. tygodniu pracodawca zgłasza twoją długotrwałą chorobę do UWV,
• pod koniec drugiego roku można złożyć wniosek o świadczenie z tytułu niezdolności do pracy (WIA).

Masz obowiązek współpracować przy powrocie do pracy – także jeśli pracodawca zaproponuje inną, odpowiednią do twojego stanu zdrowia pracę. Odmowa bez dobrego powodu może skutkować obniżeniem lub wstrzymaniem wynagrodzenia.

Choroba w czasie urlopu i ochrona przed zwolnieniem

Zachorowałeś na urlopie? Zgłoś to od razu pracodawcy tak samo jak zwykłą chorobę. Dni, w których byłeś chory, co do zasady nie przepadają jako dni urlopu, ale zgłoszenie musi być zrobione na bieżąco, a nie po powrocie.

Ważna ochrona: pracodawca z zasady nie może cię zwolnić z powodu choroby w ciągu pierwszych dwóch lat jej trwania (tzw. opzegverbod bij ziekte). Nie chroni to jednak przed zakończeniem umowy na czas określony, gdy minie jej termin, ani przed wygaśnięciem umowy agencyjnej z klauzulą uitzendbeding.

Najczęstsze błędy Polaków

• Zgłoszenie choroby przez kolegę z pracy albo dopiero po rozpoczęciu zmiany – to prosta droga do problemów z wypłatą.
• Wyjazd do Polski bez zgody pracodawcy lub UWV.
• Ignorowanie listów z UWV lub od firmy obsługującej zasiłek – brak odpowiedzi może zatrzymać pieniądze.
• Nieznajomość CAO – wiele osób nie wie, że należy im więcej niż ustawowe 70 procent.
• Brak zgłoszenia „wyzdrowienia” (betermelding) – gdy wracasz do pracy, też trzeba to zgłosić.

Jeśli coś jest niejasne, warto poprosić o pomoc związek zawodowy (np. FNV udostępnia informacje także po polsku) albo skontaktować się bezpośrednio z UWV. Konkretne kwoty i terminy zawsze sprawdzaj w swojej umowie i CAO, bo mogą różnić się w zależności od branży.

Źródła: Rijksoverheid, UWV