Klarna, Riverty, in3: „płacenie później” w Holandii. Ile kosztuje spóźnienie i co się zmienia

Kobieta skanuje kod QR na paczce

Klarna, Riverty (dawniej AfterPay), in3 czy Billink – w Holandii „płacenie później” (achteraf betalen) to codzienność przy zakupach online. Jest wygodne, ale łatwo wpaść w długi. Wyjaśniamy, jak to działa, ile kosztuje spóźnienie i jakie nowe zasady wchodzą w życie.

Wystarczy kliknąć „Achteraf betalen” przy kasie w sklepie internetowym, a za zakupy płacisz za 14 albo 30 dni, czasem w trzech ratach. Według holenderskiego nadzoru finansowego AFM z usług Billink, in3, Klarna i Riverty korzystało w 2024 roku około 5,5 mln użytkowników (osoby korzystające z dwóch firm liczone są podwójnie). Do tego dochodzi płacenie po dostawie w Amazonie, Bolu czy Zalando.

Jak działa „achteraf betalen”

Sklep dostaje pieniądze od firmy pośredniczącej, a Ty spłacasz ją w określonym terminie. Jeśli zapłacisz na czas, zwykle nic nie dopłacasz. Problem zaczyna się, gdy zapomnisz albo zabraknie Ci pieniędzy. Wtedy dochodzą opłaty za przypomnienia, a potem koszty windykacji.

AFM podaje, że w 2024 roku około 887 tys. użytkowników zapłaciło opłaty za spóźnienie przy około 1,84 mln transakcji. Szczególnie dotyczy to młodych: ok. 21 procent użytkowników poniżej 25 lat płaciło za spóźnienie, wobec ok. 15 procent starszych. Przykładowo Amazon pobiera 7 euro (przy fakturze poniżej 100 euro) lub 10 euro, a Bol do 2 × 3,50 euro.

Obecne zasady i kodeks branżowy

Do tej pory „płacenie później” w Holandii nie było traktowane jak kredyt, jeśli koszty są znikome, a spłata następuje w ciągu 3 miesięcy. AFM nie nadzorował go więc jak pożyczek. Cztery główne firmy (Billink, in3, Klarna, Riverty) przyjęły własny kodeks postępowania – m.in. lepszą weryfikację wieku i zobowiązanie, że nie będą zarabiać na tym, że klient nie płaci. Amazon, Bol i Zalando go nie podpisały.

Ważne: do niedawna firmy „achteraf betalen” nie zgłaszały zaległości do rejestru BKR (holenderski rejestr kredytowy). W BKR sprawdzane są kredyty od 250 euro i dłuższe niż miesiąc, a według AFM 9 na 10 zaległych zakupów to kwoty poniżej 250 euro.

Nowe, ostrzejsze zasady

Unia Europejska przyjęła nową dyrektywę o kredycie konsumenckim, która ma obowiązywać od 20 listopada 2026 roku. Holenderska ustawa wdrażająca ją przeszła już przez Tweede Kamer, ale w połowie listopada czekała jeszcze na decyzję Eerste Kamer. Według rządu nowe zasady mają objąć „płacenie później”, karty kredytowe i debet w koncie. Najważniejsze zmiany zapowiadane przez rząd:

– firmy „achteraf betalen” będą potrzebowały licencji AFM;
– przed udzieleniem płatności odroczonej będą musiały sprawdzić zdolność kredytową, także w BKR;
– „płacenie później” będzie zakazane dla osób poniżej 18 lat, a weryfikacja wieku obowiązkowa;
– zaostrzone zostaną zasady reklamy;
– pojawi się limit opłat, a firmy będą musiały pomagać osobom z zaległościami, np. dając więcej czasu.

Dokładne progi, od których zakupy będą rejestrowane w BKR, mają zostać określone w przepisach wykonawczych. Warto śledzić komunikaty Rijksoverheid i AFM.

Co się dzieje, gdy nie zapłacisz

Najpierw dostajesz przypomnienie. Zanim firma może naliczyć koszty windykacji, musi wysłać darmowe wezwanie – tzw. list 14-dniowy (14-dagenbrief), który daje co najmniej 14 dni na zapłatę. Dopiero potem sprawa może trafić do biura windykacyjnego, a w dalszej kolejności do sądu i komornika (deurwaarder).

Koszty windykacji są w Holandii ograniczone ustawowo: przy kwotach do 2500 euro to maksymalnie 15 procent, ale nie mniej niż 40 euro. Przy zakupie za 30 euro dług może więc szybko urosnąć do 70 euro. Od 1 kwietnia 2024 roku biura windykacyjne muszą być zarejestrowane i spełniać wymogi jakości. Nieopłacone faktury mogą też sprawić, że sklepy zablokują Ci możliwość płacenia później.

Jak korzystać rozsądnie – 6 zasad

1. Traktuj to jak pożyczkę. Płacenie później to pieniądze, których jeszcze nie masz.

2. Ustaw przypomnienie w telefonie na dzień przed terminem płatności albo zapłać od razu po otrzymaniu paczki.

3. Nie łącz kilku firm naraz. Kilka małych rachunków w Klarnie, Riverty i Bolu łatwo przeoczyć.

4. Sprawdzaj aplikację. Większość firm pokazuje w aplikacji wszystkie otwarte płatności.

5. Przy zwrocie towaru zgłoś go od razu w aplikacji firmy płatniczej – wtedy termin płatności zostaje wstrzymany.

6. Gdy nie możesz zapłacić, nie czekaj. Skontaktuj się z firmą i poproś o rozłożenie płatności. Darmową, anonimową poradę daje Geldfit (0800-8115), a gmina ma obowiązek pomóc osobom z długami.

Jeśli masz dzieci w wieku nastoletnim, porozmawiaj z nimi o „achteraf betalen” – młodzi najczęściej płacą kary za spóźnienia, a problemy finansowe wśród uczniów i studentów w Holandii szybko rosną.

Najczęstsze pytania

Czy „achteraf betalen” wpływa na kredyt hipoteczny? Bank przy hipotece patrzy na wszystkie zobowiązania i wpisy w BKR. Nawet jeśli małe zakupy nie trafiają dziś do BKR, poważne zaległości przekazane do windykacji lub sądu mogą zaszkodzić przy staraniu się o kredyt lub wynajem mieszkania. Po nowych przepisach więcej takich płatności może trafiać do BKR.

Mam polskie konto bankowe – czy mogę korzystać? To zależy od firmy i sklepu. Część usług wymaga holenderskiego adresu i konta. Przy problemach z płatnością pamiętaj, że holenderska firma może dochodzić długu także wtedy, gdy wyjedziesz do Polski.

Dostałem wezwanie od biura windykacyjnego. Co robić? Sprawdź, czy dług jest prawdziwy i czy wcześniej dostałeś list 14-dniowy. Jeśli koszty są wyższe niż ustawowe 15 procent (minimum 40 euro), możesz je zakwestionować. Jeśli się nie zgadzasz, napisz sprzeciw na piśmie. Wzory listów znajdziesz na stronie ACM ConsuWijzer.

Czy mogę zablokować sobie „płacenie później”? Wiele aplikacji pozwala ustawić limit wydatków albo wyłączyć tę opcję. Jeśli masz skłonność do impulsywnych zakupów, warto płacić tylko kartą debetową lub przez iDEAL – wtedy wydajesz tylko pieniądze, które faktycznie masz.

Zanim klikniesz „Achteraf betalen”, zadaj sobie jedno pytanie: czy kupiłbym to, gdybym musiał zapłacić dzisiaj? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, lepiej odłożyć zakup.

Źródła: AFM, Rijksoverheid, ACM ConsuWijzer