Polak w Holandii a wybory: gdzie możesz głosować w NL i jak zagłosować w Polsce
Mieszkasz w Holandii i masz polskie obywatelstwo? Możesz głosować w części wyborów holenderskich, a jednocześnie zachowujesz prawo głosu w Polsce. Wyjaśniamy, w jakich wyborach weźmiesz udział, jak się zarejestrować i jakie dokumenty zabrać do lokalu.
W 2027 roku czekają nas ważne głosowania – w Holandii 17 marca odbędą się wybory do Stanów Prowincjonalnych i rad wodnych, a w Polsce jesienią 2027 roku przewidziane są wybory do Sejmu i Senatu. Warto wiedzieć wcześniej, gdzie i jak możesz oddać głos.
W jakich wyborach w Holandii może głosować Polak
Rada gminy (gemeenteraad) – tak. Obywatele UE mieszkający w gminie mogą głosować i kandydować. Nie ma minimalnego okresu zamieszkania (obywatele spoza UE muszą mieszkać legalnie w Holandii 5 lat). Ostatnie wybory gminne odbyły się w marcu 2026 roku, kolejne będą w 2030 roku.
Rada wodna (waterschap) – tak. W wyborach 17 marca 2027 roku może głosować osoba, która w dniu wyborów ma ukończone 18 lat, 1 lutego 2027 roku jest zameldowana pod holenderskim adresem i ma obywatelstwo holenderskie, innego kraju UE albo ważne zezwolenie na pobyt.
Parlament Europejski – tak, ale tylko w jednym kraju. Polak w Holandii może głosować na listy holenderskie albo na listy polskie, nigdy na oba. Kolejne wybory odbędą się w 2029 roku.
Stany Prowincjonalne, Tweede Kamer i (pośrednio) Eerste Kamer – nie. W tych wyborach głosują wyłącznie obywatele Holandii.
Jak to wygląda w praktyce
W wyborach gminnych i do rady wodnej nie trzeba się rejestrować. Jeśli jesteś zameldowany w BRP, karta do głosowania (stempas) przychodzi pocztą na adres domowy najpóźniej 14 dni przed wyborami. 17 marca 2027 roku Polacy dostaną tylko jedną kartę – na wybory do rady wodnej. Jeśli karta zaginie, możesz poprosić gminę o nową: pisemnie najpóźniej 5 dni przed wyborami albo osobiście do godziny 12.00 w dniu poprzedzającym wybory, z kopią dokumentu tożsamości.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego trzeba się raz zarejestrować w gminie na formularzu Y-32 i dołączyć kopię ważnego dokumentu tożsamości. Termin to najpóźniej 44 dni przed dniem wyborów. Wypełniając formularz, oświadczasz, że nie będziesz głosować w innym kraju UE. Rejestrację można też w tym terminie wycofać.
Jaki dokument zabrać do lokalu
W holenderskim lokalu wyborczym trzeba pokazać kartę stempas i dokument tożsamości. Akceptowane są paszport lub dowód osobisty z kraju UE lub EOG, prawo jazdy z Holandii lub innego kraju UE/EOG albo holenderski dokument pobytowy. Dokument może być przeterminowany, ale nie więcej niż 5 lat przed dniem wyborów. Można też upoważnić inną osobę do głosowania w swoim imieniu (volmacht) – jedna osoba może mieć najwyżej dwa takie pełnomocnictwa.
Jak zagłosować w polskich wyborach z Holandii
Mieszkając w Holandii, nadal możesz głosować w wyborach do Sejmu i Senatu, w wyborach prezydenckich, w referendach i w wyborach do Parlamentu Europejskiego (jeśli nie głosujesz na listy holenderskie). Nie głosujesz natomiast w polskich wyborach samorządowych, jeśli nie mieszkasz w Polsce.
Aby zagłosować za granicą, trzeba wpisać się do spisu wyborców prowadzonego przez konsula. Robi się to przez internet w systemie e-Wybory Ministerstwa Spraw Zagranicznych (ewybory.msz.gov.pl). Potrzebne są: numer PESEL, numer ważnego polskiego paszportu (w UE także numer dowodu osobistego) i adres za granicą. Termin zgłoszeń jest krótki – np. przed wyborami do PE w 2024 roku mijał trzeciego dnia przed głosowaniem – ale lepiej zapisać się wcześniej. Szczegóły i adresy lokali wyborczych publikuje Ambasada RP w Hadze.
W dniu wyborów głosuje się w lokalach organizowanych przez polskie placówki – zwykle w kilku miastach w Holandii. Przed wyborami do Sejmu warto sprawdzić, w jakich miastach będą lokale, bo przy dużej frekwencji kolejki bywają długie.
Nie głosuj dwa razy
W wyborach do Parlamentu Europejskiego podwójne głosowanie – w Holandii i w Polsce – jest zabronione. W pozostałych przypadkach wybory w obu krajach są niezależne: możesz np. zagłosować 17 marca 2027 roku w wyborach do rady wodnej w Holandii, a jesienią w wyborach do Sejmu w polskim lokalu za granicą.
Dlaczego warto głosować w Holandii
Rady gminne decydują o sprawach, które dotyczą nas na co dzień: mieszkaniach, parkowaniu, szkołach, pomocy socjalnej czy podatkach lokalnych. Rady wodne odpowiadają za wały, poziom wody i oczyszczanie ścieków – i pobierają podatek, który płaci każde gospodarstwo domowe. Polacy to jedna z największych grup obywateli UE w Holandii, więc ich głos może mieć realne znaczenie, zwłaszcza w gminach, w których mieszka ich dużo.
Najczęstsze pytania
Nie dostałem karty do głosowania (stempas) – co robić? Sprawdź, czy jesteś poprawnie zameldowany w BRP pod aktualnym adresem. Jeśli karta nie przyszła, zgłoś się do gminy – pisemnie najpóźniej 5 dni przed wyborami albo osobiście do godziny 12.00 dzień przed głosowaniem.
Czy mogę kandydować w wyborach gminnych? Tak. Obywatele UE mogą nie tylko głosować, ale też kandydować do rady gminy – na liście holenderskiej partii albo lokalnego komitetu.
Czy muszę znać niderlandzki, żeby głosować? Nie. Na karcie do głosowania są nazwy partii i nazwiska kandydatów, a głos oddaje się, zaznaczając czerwonym ołówkiem jedną kratkę. Informacje o programach partii warto sprawdzić wcześniej, np. przez internetowe testy wyborcze (stemwijzer), część z nich jest też po angielsku.
Ważne daty w kalendarzu
1 lutego 2027 – dzień, w którym trzeba być zameldowanym w Holandii, by głosować w wyborach do rad wodnych. Około 3 marca 2027 – najpóźniej wtedy karta do głosowania powinna dotrzeć pocztą. 17 marca 2027 – wybory do rad wodnych (dla Polaków) i Stanów Prowincjonalnych (dla Holendrów). Jesień 2027 – przewidywany termin wyborów do Sejmu i Senatu w Polsce; o dokładnej dacie i lokalach w Holandii poinformuje Ambasada RP w Hadze. 2029 – wybory do Parlamentu Europejskiego, 2030 – wybory gminne w Holandii.
Źródła: Kiesraad, Rijksoverheid, Government.nl, PKW