Uważaj przy zmianie pracy w Holandii – możesz stracić dziesiątki tysięcy euro na emeryturze

Uważaj

Uważaj przy zmianie pracy w Holandii – możesz stracić dziesiątki tysięcy euro na emeryturze

Polacy pracujący w Holandii coraz częściej budują emeryturę przez tzw. pensioenverzekering – system ubezpieczeniowy, w którym składki odkładane są przez pracodawcę. Choć z pozoru wszystko wydaje się w porządku, eksperci ostrzegają: zmiana pracy może prowadzić do poważnego pensioengat, czyli luki w emeryturze, która w najgorszym przypadku sięga dziesiątek tysięcy euro.

Co to jest pensioengat i kto jest najbardziej narażony?

Pensioengat to różnica między tym, ile powinieneś mieć na emeryturze, a tym, ile faktycznie odkładasz. W Holandii większość pracowników buduje emeryturę przez fundusze emerytalne, ale około 1,6 mln osób, w tym wielu Polaków, odkłada pieniądze przez pensioenverzekering, czyli ubezpieczenie emerytalne powiązane z pracodawcą.

Według danych Nederlandsche Bank, w Holandii istnieje około 57 000 umów między firmami a ubezpieczycielami. Zmiana pracy w takim systemie może oznaczać, że nowe zasady składek spowodują mniejszy przyrost kapitału emerytalnego, a różnica może wynosić nawet kilkanaście tysięcy euro.

Nowe systemowe zmiany: większy nacisk na indywidualne konta i ryzyko

Holandia w ostatnich latach rozpoczęła jedną z największych reform systemu emerytalnego w Europie. Tradycyjne gwarantowane emerytury są stopniowo zastępowane systemem, w którym składki trafiają do indywidualnych kont i są inwestowane dla każdego pracownika osobno. Ma to uczynić system stabilniejszym i bardziej dopasowanym do współczesnego rynku pracy, gdzie ludzie częściej zmieniają pracodawców.

To wielka zmiana, ale niesie też ryzyka. W nowym systemie twój własny kapitał ma większe znaczenie, a to oznacza, że przerwanie ciągłości oszczędzania – np. przez zmianę pracy – może mocniej odbić się na wysokości przyszłej emerytury niż dotychczas.

Nowe przepisy emerytalne w Holandii – jakie zmiany czekają pracowników?

Dotychczas w systemie ubezpieczeniowym starsi pracownicy płacili wyższe składki niż młodsi. Młode osoby odprowadzały około 8% pensji, a osoby w wieku 60 lat nawet 35%. Nowa holenderska ustawa emerytalna, obowiązująca najpóźniej od 2028 roku, wprowadza jednolitą składkę dla wszystkich pracowników, niezależnie od wieku – szacunkowo ok. 16%.

Dla pracowników w połowie kariery oznacza to mniej pieniędzy odkładanych na emeryturę, nawet jeśli zyskują wyższe wynagrodzenie netto.

Problem pensioengat dotyka szczególnie grupy narażone na luki

Badania wskazują, że problemy z emeryturami nie dotyczą tylko osób zmieniających pracę. Różnice w sposobie budowania emerytury pogłębiają także nierówności w społeczeństwie, np. pomiędzy osobami pracującymi w pełnym wymiarze godzin a tymi w niepełnym. Według analiz instytutu Netspar różnice w sposobie odkładania kapitału emerytalnego mogą prowadzić do trwałych nierówności pomiędzy różnymi grupami pracowników, zwłaszcza kobietami i migrantami.

To ważna informacja dla Polaków pracujących w Holandii – ponieważ system konkursowy nie wyrównuje różnic, a osoby z krótszym stażem lub pracujące np. w niepełnym wymiarze godzin mogą zebrać znacznie mniej na starość, nawet jeśli zmieniają pracę w ramach tej samej kariery zawodowej.

Waardeoverdracht – przenoszenie emerytury przy zmianie pracy

Gdy zmieniasz pracę w Holandii, masz możliwość przeniesienia (waardeoverdracht) dotychczasowego kapitału emerytalnego do nowego ubezpieczyciela lub nowego funduszu emerytalnego – nazywa się to waardeoverdracht. To ważne: jeśli tego nie zrobisz lub nie możesz tego od razu zrobić, możesz stracić część korzyści, które wcześniej zgromadziłeś.

W praktyce oznacza to, że dopóki twoje dotychczasowe i nowe konto emerytalne nie działa według tych samych zasad, przeniesienie kapitału może chwilowo utknąć lub wymagać dodatkowych kroków. Do 1 stycznia 2028 r. procesy te mogą być jeszcze bardziej skomplikowane z powodu przejścia na nowe zasady, więc wymaga to wcześniejszego planowania i kontaktu z instytucją emerytalną.

Pensioengat to nie tylko problem przy zmianie pracy

Warto podkreślić, że pensioengat może mieć różne źródła – nie tylko zmianę pracy. Osoby, które pracowały częściowo lub mają przerwy w zatrudnieniu, często gromadzą mniej kapitału emerytalnego. W Holandii różnice w dochodach i godzinach pracy przekładają się potem na różnice w emeryturach, które potrafią być bardzo duże. Na przykład badania pokazują, że emerytki w Holandii wciąż otrzymują średnio o 40% mniej niż emeryci, co wynika m.in. z krótszego czasu pracy lub mniejszych składek.

To dodatkowy sygnał dla Polaków: nawet jeśli zmieniasz pracę rzadko, inne czynniki – jak praca na niepełny etat albo przerwy w zatrudnieniu – również mogą pogłębiać różnicę w przyszłych świadczeniach emerytalnych.

Przykład realnej straty – historia Esther

Weźmy przykład Esther, Polki pracującej w Holandii. Ma 60 lat i należy do systemu ubezpieczeniowego. Do tej pory odkładała 21% pensji, co oznaczało roczny przyrost emerytury o 7 497 euro.

Po zmianie pracy trafia do nowego planu, gdzie składka wynosi 15%. W efekcie do jej konta emerytalnego wpłynie tylko 5 250 euro rocznie, czyli 2 247 euro mniej. W ciągu siedmiu lat przed emeryturą strata może wynieść ponad 15 700 euro.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku osób po 40. i 50. roku życia, które zmieniają pracę – brak świadomości skutków finansowych może kosztować naprawdę dużo.

Jak chronić swoją emeryturę?

Eksperci wskazują kilka kroków, które mogą pomóc w uniknięciu pensioengat:

1. Negocjuj wyższe wynagrodzenie

Jeśli wiesz, że nowy system emerytalny wpłynie na Twoje składki, spróbuj wynegocjować wyższe wynagrodzenie. To najprostszy sposób, by zrekompensować niższe odkładanie na przyszłość.

2. Oszczędzaj prywatnie

Samodzielne odkładanie pieniędzy na emeryturę może pomóc wypełnić lukę powstałą po zmianie pracy. Nawet niewielkie kwoty regularnie odkładane mogą w dłuższym czasie znacznie zwiększyć kapitał emerytalny.

3. Sprawdź tzw. “eerbiedigende werking”

Niektóre firmy pozostawiają stary system emerytalny dla pracowników zatrudnionych przed 2028 rokiem. Dzięki temu osoby dłużej związane z pracodawcą nie tracą wcześniejszych składek. Nowi pracownicy wchodzą do systemu z jednolitą składką.

Wartość świadomości finansowej

Eksperci podkreślają, że wielu pracowników nie zdaje sobie sprawy z zagrożeń. Frank Verschuren, doradca emerytalny, ostrzega: „Pracownicy są zbyt mało świadomi, że zmiana pracy w starszym wieku może prowadzić do ogromnych strat emerytalnych”.

Marike Knoef, profesor ekonomii i ekspert ds. emerytur, dodaje: „Nowy system ma wiele zalet, ale duża zmiana w środkowym okresie kariery może być szkodliwa. Polacy pracujący w Holandii powinni dokładnie planować każdy ruch zawodowy”.

Checklist dla Polaków w Holandii – jak uniknąć pensioengat przy zmianie pracy

  1. Sprawdź swój obecny plan emerytalny
    Upewnij się, czy Twój obecny plan to fundusz emerytalny czy ubezpieczenie emerytalne. To ważne, bo zasady w nowych systemach różnią się i wpływają na wysokość składek.

  2. Oblicz możliwą utratę kapitału
    Skontaktuj się ze swoim funduszem lub ubezpieczycielem i poproś o szacunkowe wyliczenie, ile stracisz w wyniku zmiany pracy. W niektórych przypadkach różnica może wynosić tysiące euro.

  3. Wykorzystaj wartooverdracht
    Przy zmianie pracy możesz przenieść zgromadzony kapitał do nowego planu emerytalnego. Nie odkładaj tego – proces może wymagać czasu i załatwienia formalności z obydwoma instytucjami.

  4. Rozważ negocjację wyższego wynagrodzenia
    Jeśli wiesz, że w nowym planie będziesz odkładał mniej na emeryturę, możesz poprosić nowego pracodawcę o wyższe wynagrodzenie lub dodatkowe świadczenia, które częściowo zrekompensują stratę.

  5. Zadbaj o dodatkowe oszczędności prywatne
    Nawet niewielkie regularne wpłaty na indywidualne konto emerytalne lub inwestycyjne mogą w długim okresie znacznie zmniejszyć pensioengat.

  6. Bądź świadomy zmian w nowym systemie
    Nowe przepisy oznaczają, że wszyscy płacą stałą składkę niezależnie od wieku – to może oznaczać mniejsze wpłaty dla osób starszych, a więc potencjalne luki w emeryturze.

  7. Konsultacja z doradcą finansowym
    Jeśli planujesz zmianę pracy i masz obawy o emeryturę, warto porozmawiać z doradcą finansowym lub ekspertem ds. pensji i emerytur.

  8. Nie lekceważ różnic między funduszami a ubezpieczeniami
    W Holandii większość pracowników należy do funduszy emerytalnych, ale około 1,6 miliona osób ma ubezpieczenia emerytalne, które są bardziej wrażliwe na zmiany pracy.

  9. Sprawdź swoje prawa po 2028 roku
    Zmiana systemu emerytalnego nastąpi do 1 stycznia 2028 r. – osoby, które zmienią pracę po tym terminie, automatycznie trafią do nowej, jednolitej składki, co może wpływać na wysokość kapitału.

  10. Dokumentuj wszystko
    Zachowuj wszystkie umowy, korespondencję i wyliczenia, żeby w razie problemów mieć jasny dowód stanu swojego kapitału emerytalnego.

Podsumowanie

Dla Polaków pracujących w Holandii zmiana pracy może oznaczać nie tylko nowe wyzwania zawodowe, ale też ryzyko utraty części przyszłej emerytury. Nawet jeśli nowe wynagrodzenie jest wyższe, brak odpowiedniego planowania może spowodować pensioengat liczone w tysiącach euro. Świadomość, odpowiednie planowanie i korzystanie z narzędzi takich jak wartooverdracht to klucz do bezpiecznej starości w Holandii.

Świadomość i planowanie to klucz do uniknięcia pensioengat i zabezpieczenia swojej przyszłości emerytalnej.

Źródła:

  1. Nibud – Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting
    https://www.nibud.nl/

  2. Verbond van Verzekeraars
    https://www.verzekeraars.nl/nieuws/pensioen-en-baanwisseling

  3. Nederlandsche Bank – Pensioeninformatie
    https://www.dnb.nl/en/current-economic-issues/pensions/

  4. Netspar – Pensioendenktank
    https://www.netspar.nl/en/research/

  5. Rijksoverheid – Pytania i odpowiedzi o pensje i zmianę pracy
    https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/pensioen/vraag-en-antwoord/wat-gebeurt-er-met-mijn-pensioen-als-ik-van-baan-verander

  6. ABP – Przewodnik po nowym systemie emerytalnym
    https://www.abp.nl/over-abp/het-vernieuwde-pensioenstelsel

  7. FT.com – Międzynarodowe spojrzenie na reformy emerytalne
    https://www.ft.com/content/1f1859b5-0e9e-403d-8038-cb752d0cf397

  8. NL Times – Różnice emerytalne kobiet i mężczyzn w Holandii
    https://nltimes.nl/2024/11/12/retired-women-netherlands-get-40-less-pension-men

  9. AethiQs
  10. nos.nl