Rozwód w Holandii: który sąd, ile kosztuje i co z dziećmi. Poradnik dla Polaków
Maciej Wawrzyniak
15 listopada 2026 | 15:00
Rozwód za granicą to dla wielu Polaków podwójny stres: obcy język, inne przepisy i pytanie, czy wyrok będzie ważny w Polsce. W Holandii bez adwokata się nie obejdzie, a przy dzieciach potrzebny jest plan rodzicielski. Wyjaśniamy krok po kroku, jak to działa w 2026 roku.
Który sąd jest właściwy: holenderski czy polski?
O tym, gdzie można złożyć pozew, decyduje unijne rozporządzenie Bruksela II ter (nr 2019/1111), które obowiązuje od 1 sierpnia 2022 roku. Kluczowe jest miejsce zwykłego pobytu, a nie obywatelstwo czy kraj, w którym wzięliście ślub. Jeśli oboje małżonkowie mieszkają na stałe w Holandii, sprawą może zająć się holenderski sąd rejonowy (rechtbank). Holenderski sąd jest też właściwy m.in. wtedy, gdy w Holandii mieszka pozwany małżonek, gdy składacie wspólny wniosek, a jedno z was tu mieszka, albo gdy osoba składająca wniosek mieszka w Holandii od co najmniej roku.
Dla Polaków ważne jest jeszcze jedno: jeśli oboje macie polskie obywatelstwo, rozporządzenie pozwala też na rozwód przed sądem w Polsce, nawet jeśli mieszkacie w Holandii. Różnica bywa istotna. Holenderski sąd stosuje co do zasady prawo holenderskie, które zna tylko jedną przesłankę rozwodu – trwały rozkład małżeństwa (duurzame ontwrichting) – i nie orzeka o winie. W Polsce sąd stosuje prawo polskie, w tym możliwość orzekania o winie. Zanim zdecydujecie, gdzie składać pozew, warto skonsultować to z prawnikiem znającym oba systemy.
Rozwód tylko przez adwokata
W Holandii nie da się rozwieść samodzielnie ani w urzędzie. Według rechtspraak.nl wniosek o rozwód (verzoekschrift) do sądu musi złożyć adwokat. Są dwie drogi:
- Wspólny wniosek (gemeenschappelijk verzoek) – oboje się zgadzacie, a jeden adwokat (albo dwóch) składa jeden wniosek. Jeśli nie macie dzieci, zwykle nie ma nawet rozprawy – sędzia rozstrzyga na podstawie dokumentów.
- Wniosek jednostronny (eenzijdig verzoek) – jeden z małżonków składa wniosek bez zgody drugiego. Druga strona dostaje kopię i ma 6 tygodni na odpowiedź (verweerschrift), również przez adwokata. Jeśli mieszka za granicą lub jej adres jest nieznany, termin wynosi 3 miesiące.
Rozprawy rozwodowe nie są publiczne. Po wydaniu postanowienia (echtscheidingsbeschikking) przysługuje apelacja (hoger beroep) w terminie 3 miesięcy. Ważna pułapka: rozwód staje się skuteczny dopiero po wpisaniu postanowienia do rejestrów stanu cywilnego. Trzeba to zrobić w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia, inaczej postanowienie traci moc. Zwykle zajmuje się tym adwokat. Gdy małżeństwo zawarto za granicą, np. w Polsce, rejestracją zajmuje się gmina Haga (Den Haag).
Dzieci: plan rodzicielski i alimenty
Jeśli macie niepełnoletnie dzieci, do wniosku trzeba dołączyć plan rodzicielski (ouderschapsplan). Jest obowiązkowy także wtedy, gdy macie dzieci w wieku 18–21 lat – wtedy dotyczy ustaleń o utrzymaniu i kosztach nauki. W planie opisujecie m.in., jak dzielicie opiekę, jak wymieniacie się informacjami o dziecku i jak dzielicie koszty. Rozprawa przy dzieciach odbywa się tylko wtedy, gdy wynika to z planu lub z rozmowy sędziego z dzieckiem.
Kinderalimentatie, czyli alimenty na dzieci, należą się do 21. roku życia dziecka, a w szczególnych sytuacjach (np. niepełnosprawność) dłużej. Od 18. urodzin pieniądze trafiają bezpośrednio do dziecka. Wysokość zależy od kosztów utrzymania dzieci i dochodów obojga rodziców. Jeśli się nie dogadacie, kwotę ustala sąd. Alimenty są co roku 1 stycznia indeksowane – nowy procent podaje m.in. LBIO, czyli rządowe biuro pomagające w ściąganiu alimentów.
Alimenty dla byłego partnera: maksymalnie 5 lat
Od 1 stycznia 2020 roku partneralimentatie przysługuje co do zasady najwyżej przez 5 lat. Jeśli małżeństwo trwało krócej niż 10 lat, okres wynosi połowę jego długości – po 8 latach małżeństwa to 4 lata. Rijksoverheid wymienia wyjątki:
- przy wspólnych dzieciach alimenty trwają, aż najmłodsze dziecko skończy 12 lat;
- po małżeństwie trwającym ponad 15 lat, gdy uprawniony przechodzi na AOW (holenderską emeryturę państwową) w ciągu 10 lat – alimenty trwają do rozpoczęcia AOW;
- po małżeństwie trwającym ponad 15 lat, gdy uprawniony urodził się 1 stycznia 1970 roku lub wcześniej, a do AOW zostało mu ponad 10 lat – alimenty trwają 10 lat.
Jeśli zachodzi kilka wyjątków naraz, obowiązuje najdłuższy okres. Alimenty kończą się wcześniej, gdy uprawniony zawrze nowy związek, zamieszka z partnerem lub zacznie się sam utrzymywać. Dla rozwodów sprzed 2020 roku obowiązują starsze, dłuższe terminy (zwykle do 12 lat).
Podział majątku: co jest wspólne?
Dużo zależy od daty ślubu. Dla małżeństw zawartych od 1 stycznia 2018 roku obowiązuje w Holandii ograniczona wspólność majątkowa (beperkte gemeenschap van goederen). Wspólne jest to, co nabyliście w trakcie małżeństwa, oraz to, co już przed ślubem było wasze wspólne. Majątek i długi, które każdy miał osobno przed ślubem, a także spadki i darowizny, zostają przy tej osobie. Dla małżeństw zawartych przed 2018 rokiem obowiązywała pełna wspólność – wszystko, łącznie ze spadkami, co do zasady dzieli się po połowie.
Uwaga, Polacy, którzy brali ślub w Polsce i potem przeprowadzili się do Holandii: to, które prawo majątkowe was obowiązuje, zależy m.in. od daty ślubu i od tego, gdzie zamieszkaliście po ślubie. To kwestia dla adwokata, a nie dla internetowego kalkulatora. Ustalenia o majątku, alimentach i domu spisuje się zwykle w porozumieniu rozwodowym (echtscheidingsconvenant).
Emerytura z pracy też się dzieli
Holenderska emerytura pracownicza, zbudowana w czasie małżeństwa, jest co do zasady dzielona po połowie (pensioenverevening), chyba że umówicie się inaczej, np. w intercyzie albo w porozumieniu rozwodowym. Rijksoverheid podkreśla termin: rozwód trzeba zgłosić do funduszu emerytalnego w ciągu 2 lat. Później wypłata połowy bezpośrednio od funduszu jest znacznie trudniejsza. Jeśli pracowaliście przez agencję pracy tymczasowej, sprawdźcie, w jakich funduszach (np. StiPP) macie uprawnienia – widać to na mijnpensioenoverzicht.nl.
Ile kosztuje rozwód w Holandii?
Opłata sądowa (griffierecht) za sprawę rozwodową wynosi w 2026 roku 341 euro dla osoby fizycznej. Osoby o niskich dochodach mogą zapłacić stawkę obniżoną – 93 euro – jeśli dołączą m.in. decyzję o przyznaniu pomocy prawnej (toevoeging) albo zaświadczenie o dochodach. Opłatę trzeba wnieść w ciągu 4 tygodni. Do tego dochodzą honoraria adwokata i ewentualnie mediatora – i to one są zwykle największym kosztem.
Jeśli zarabiacie mało, możecie ubiegać się o dofinansowanie adwokata lub mediatora z Raad voor Rechtsbijstand (toevoeging). Płacicie wtedy tylko część kosztów (eigen bijdrage), zależną od dochodu i majątku. Darmowej, wstępnej porady udziela Juridisch Loket – telefonicznie lub w biurze. Przy niskim dochodzie gmina może też pomóc z opłatą sądową w ramach bijzondere bijstand.
Co z rozwodem w Polsce?
Holenderski wyrok rozwodowy jest w Polsce uznawany automatycznie, bez osobnego procesu – tak działa prawo UE dla orzeczeń z państw członkowskich. Nie oznacza to jednak, że polski urząd sam się o nim dowie. Jeśli ślub braliście w Polsce, trzeba złożyć w urzędzie stanu cywilnego wniosek o wpisanie wzmianki o rozwodzie do aktu małżeństwa. Dołącza się postanowienie sądu, zaświadczenie wydane przez holenderski sąd na podstawie rozporządzenia oraz tłumaczenie przysięgłe. Bez tej wzmianki w polskich rejestrach nadal figurujecie jako małżeństwo, co może zablokować np. nowy ślub, sprawy spadkowe czy zmianę nazwiska. Szczegóły dokumentów najlepiej potwierdzić w konkretnym USC lub w konsulacie RP.
Najczęstsze pytania
Czy mogę się rozwieść, jeśli partner wrócił do Polski?
Tak, jeśli spełniacie warunki rozporządzenia – np. mieszkacie w Holandii co najmniej rok przed złożeniem wniosku. Partner za granicą ma 3 miesiące na odpowiedź.
Ile trwa rozwód?
Przy wspólnym wniosku bez sporów zwykle krócej niż przy wniosku jednostronnym, ale czas zależy od sądu. Doliczcie czas na rejestrację postanowienia w gminie.
Pierwszy praktyczny krok to rozmowa z Juridisch Loket i zebranie dokumentów: odpisu aktu małżeństwa, wyciągów z BRP, aktów urodzenia dzieci oraz zestawienia majątku, długów i emerytur. Z tym kompletem rozmowa z adwokatem jest krótsza – a więc tańsza.
Źródła: Rijksoverheid, rechtspraak.nl, Juridisch Loket, Raad voor Rechtsbijstand, gov.pl