Lista skażeń PFAS pełna błędów. Prawie połowa miejsc na niej nie powinna się znaleźć
Rządowa lista najgroźniejszych miejsc skażonych PFAS w Holandii jest pełna błędów. Według analizy NOS i nadawców regionalnych prawie połowa z 57 lokalizacji trafiła na nią niesłusznie, a jedno z największych skażonych miejsc – Schiphol – w ogóle na niej nie figuruje.
PFAS to tysiące substancji chemicznych, które prawie nie ulegają rozkładowi i odpychają tłuszcz oraz wodę. Wiąże się je m.in. z wpływem na układ odpornościowy, wątrobę i poziom cholesterolu, a także z rakiem nerek i jąder. W Holandii są tysiące miejsc, które mogą być nimi skażone.
57 miejsc, ale połowa niepewna
Od 2020 roku dwanaście prowincji i 29 dużych gmin przygotowuje dla ministerstwa infrastruktury listę lokalizacji z „nieakceptowalnym ryzykiem” dla ludzi lub środowiska. Pełna lista ma być gotowa do 2030 roku. W maju ministerstwo poinformowało o 57 takich miejscach, nie podając, gdzie są. Lista stała się publiczna w zeszłym miesiącu na podstawie ustawy o jawności (Woo).
Okazuje się, że przy 6 lokalizacjach wpisano „brak nieakceptowalnego ryzyka”, przy 20 „jeszcze nie wiadomo”, a przy 5 pole jest puste. Według definicji samego ministerstwa około 31 miejsc nie powinno więc w ogóle się na niej znaleźć. Samorządy tłumaczą to różnie – od „błędu administracyjnego” w Noord-Holland po niejasne polecenia ministerstwa. Groningen nie ma na liście żadnego miejsca, bo jego zgłoszenia nie były w formacie wymaganym przez ministerstwo.
Eksperci: każdy liczy po swojemu
„Każdy samorząd robi własną ocenę. To tu wszystko się sypie” – mówi Chiel Jonker z Uniwersytetu w Utrechcie. Zwraca uwagę, że na liście brakuje Schiphol, choć to jedno z największych skażeń PFAS w kraju. Ostrzega przed dwoma zagrożeniami: groźne miejsca mogą zostać przeoczone, a inne mogą być niepotrzebnie i bardzo kosztownie oczyszczane. Hans Slenders z Pfas Expertisecentrum szacuje koszty oczyszczania na „setki milionów, a prawdopodobnie miliardy” euro i uważa, że ministerstwo powinno przejąć kierowanie sprawą. Ministerstwo odpowiada, że gminy i prowincje znają definicję i potrafią ocenić ryzyko.
Gdzie są skażone miejsca
Większość z 57 lokalizacji to dawne lotniska, tereny wojskowe i miejsca ćwiczeń straży pożarnej. Nowością są tereny w porcie w Rotterdamie. Na liście są też m.in. dawna baza lotnicza Valkenburg, teren NXP w Nijmegen, Akzo Nobel w Sassenheim, a największe obszary to Custom Powders w Helmond (wody gruntowe) i Oranjekazerne w Arnhem (gleba).
Co mogą zrobić mieszkańcy
Jeśli mieszkasz w pobliżu takiego miejsca, warto śledzić komunikaty gminy i prowincji – to one wydają zalecenia, np. dotyczące jedzenia warzyw z działki, jaj od własnych kur czy ryb łowionych w okolicy. Woda z kranu w Holandii jest regularnie badana przez wodociągi. W razie wątpliwości można zapytać gminę lub GGD.
Źródło: NOS