Darmowe badania na raka w Holandii: kto dostaje zaproszenie i jak wyglądają badania

Kalkulator brutto-nettoIle zostanie Ci z pensji brutto?Podatek, ulgi i vakantiegeld 8% – w jednym wyliczeniu.Przelicz pensję →Za darmo · bez rejestracjiaangifte24

W Holandii działają trzy bezpłatne programy badań przesiewowych w kierunku raka: piersi, jelita grubego i szyjki macicy. Zaproszenie przychodzi samo – pod warunkiem, że jesteś zameldowany w gminie. Wyjaśniamy, kto i kiedy je dostaje, jak wyglądają badania i co zrobić, gdy list nie przychodzi.

Programy prowadzi organizacja Bevolkingsonderzoek Nederland na zlecenie rządu, a nadzoruje je instytut RIVM. W 2025 roku z badań skorzystało ponad 2,7 mln osób, a lekarze wykryli dzięki nim około 27 tys. nowotworów lub zmian przedrakowych. Udział jest dobrowolny i bezpłatny – nie płacisz za badanie i nie wlicza się ono do eigen risico.

Kto dostaje zaproszenie?

Zaproszenia wysyłane są automatycznie na podstawie danych z rejestru mieszkańców BRP. Żeby je dostać, musisz być zameldowany w holenderskiej gminie i mieć numer BSN. Nie trzeba się nigdzie zapisywać ani mieć skierowania od lekarza.

• Rak piersi – kobiety w wieku od 50 do 75 lat, co dwa lata.
• Rak jelita grubego – kobiety i mężczyźni w wieku od 55 do 75 lat, co dwa lata.
• Rak szyjki macicy – kobiety w wieku od 30 do 60 lat, zwykle co pięć lat (przy prawidłowych wynikach część kobiet jest zapraszana rzadziej).

Badanie piersi: mammografia

Z zaproszeniem dostajesz informację, jak umówić wizytę – telefonicznie albo przez internet – w punkcie badań w twojej okolicy. Często są to mobilne punkty, które co jakiś czas stają w danej gminie. Badanie polega na wykonaniu zdjęć rentgenowskich piersi i trwa kilka minut. Można poprosić, by wykonała je kobieta. Wynik przychodzi listem w ciągu około dwóch tygodni.

Warto wiedzieć: z powodu braków kadrowych zaproszenia mogą przychodzić z opóźnieniem. W 2025 roku wysłano ich o 6 proc. mniej niż rok wcześniej.

Badanie jelita: test w domu

Do zaproszenia dołączony jest zestaw do samodzielnego badania. W domu pobierasz małym patyczkiem niewielką próbkę kału, umieszczasz ją w probówce i odsyłasz pocztą w załączonej kopercie. Test wykrywa niewidoczne gołym okiem ślady krwi w stolcu. Wynik przychodzi listem w ciągu około dwóch tygodni. Jeśli jest nieprawidłowy, zostaniesz skierowany na dalsze badanie, najczęściej kolonoskopię.

Szyjka macicy: samodzielny test albo wymaz u lekarza

Badanie sprawdza obecność wirusa HPV, który może prowadzić do raka szyjki macicy. Masz dwie możliwości:

• test do samodzielnego wykonania w domu – 30-latki dostają go automatycznie razem z zaproszeniem, starsze kobiety mogą go zamówić telefonicznie lub przez stronę z użyciem DigiD,
• wymaz w gabinecie lekarza rodzinnego – umawiasz się samodzielnie w swojej praktyce huisarts, zwykle pobiera go asystentka lekarza.

Wynik przychodzi listem w ciągu około czterech tygodni.

Nie dostajesz zaproszenia? Sprawdź to

• Meldunek. Jeśli mieszkasz w Holandii, ale nie jesteś wpisany do BRP (np. masz tylko meldunek RNI dla osób niemieszkających), zaproszenie nie przyjdzie.
• Aktualny adres. List trafia na adres z BRP. Jeśli się przeprowadziłeś i nie zgłosiłeś tego w gminie, zaproszenie trafi do poprzedniego mieszkania.
• Imię na skrzynce. W domach, gdzie mieszka wiele osób – np. w kwaterach pracowniczych – listy często giną. Upewnij się, że twoje nazwisko jest na skrzynce pocztowej.
• Opóźnienie. Przy badaniu piersi zaproszenie może przyjść później niż dokładnie po dwóch latach.

Badania w Polsce a zaproszenie w Holandii

Wiele Polek i Polaków robi badania profilaktyczne w Polsce podczas wizyt u rodziny. Holenderski program nie wie o takich badaniach, więc zaproszenie i tak przyjdzie. Możesz z niego skorzystać albo zrezygnować – udział jest dobrowolny. Jeśli rezygnujesz, możesz to zgłosić, a wtedy zaproszenia przestaną przychodzić.

Najważniejsze: badania przesiewowe są dla osób bez objawów. Jeśli zauważysz coś niepokojącego – guzek w piersi, krew w stolcu, nietypowe krwawienie – nie czekaj na list. Od razu umów się do swojego lekarza rodzinnego. Bez zapisu do huisartsa trudno o szybką pomoc, dlatego warto się zarejestrować w praktyce blisko domu.

Źródła: RIVM, Bevolkingsonderzoek Nederland